Жил цуглуулсан мөнгөө ЭХЭМҮТ-д хандивласан 15 настай Л.Энх-Баян: Сайн үйлсийн сан байгуулсан

Монголын үндэсний бөхийн холбоо сайн үйлсийн аяны хүрээнд "Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төв"-д хандив цуглуулах барилдааныг зохион байгуулсан. Тус барилдааны үеэр "Сант" сургуулийн 10-р ангийн сурагч Л.Энх-Баян охин хоёр сая төгрөг болон 2000 ширхэг амны хаалтыг хандивласан юм.

Мөн Л.Энх-Баян цаашид сайн үйлсийн аян зохион байгуулахаар өөрийн нэрээр сан байгуулжээ. Түүнтэй ярилцсан ярилцлагаа хүргэж байна.

-Нэг ч гэсэн хүүхдийг эрүүл байгаасай гэж хоёр сая төгрөг, 2000 ширхэг амны хаалт хандивласан-

-"Энх-Баян" санг хэзээ байгуулав, мэдээж сан байгуулахад тусалж дэмжсэн хүмүүс олон байсан байх?

-Хамгийн анх сан байгуулах талаараа ээждээ хэлсэн. Ээж маань "гол нь чи хийх зүйлсээ мэдээд, өөрөө чадна гэж бодож байгаа бол" охиноо дэмжинэ гэж хэлсэн. Сайн үйлсийн аян өрнүүлдэг сан байгуулахын тулд албан ёсны бичиг баримт бүрдүүлэх шаардлагатай болсон. Энэ бүхэнд миний ээж тусалсан. Харин аав маань намайг сонсож,ярилцаж үзэл санаанд маань чиглэл хандлага нэмэрлэсэн. Энэ бүхэнд миний гэр бүл тусалсан. Ямар ч байсан анхныхаа үйл ажиллагааг хийчихсэн байж байна.

- Анхны үйл ажиллагаагаа хийсэн гэж байна. ЭХЭМҮТ-д хандив өгсөн шүү дээ?

-Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төвд хандив цуглуулах барилдаан болсон. Тус эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байгаа найзууд болон ах эгч, дүү нартаа туслахын тулд "миний хийх ёстой зүйл энэ юм байна" гэж бодсон. Тэнд эмчлүүлж байгаа хүүхэд бүхэн гэр бүлийнхээ гэрэл гэгээ нь байж таараа. Тиймээс нэг ч гэсэн гэр бүл хүүхдийг эрүүл, аз жаргалтай байлгахыг тулд хоёр сая төгрөг, 2000 ширхэг амны хаалт хандивласан. Өвлийн улирал учир томуу, томуу төст өвчний тархалт өндөр байгаа болохоор амны хаалт өгсөн. Миний амны хаалтыг зүүгээд нэг ч гэсэн хүүхэд ханиадаар өвчлөхгүй байгаасай гэж хүссэн нь тэр.

-Хоёр сая төгрөг бага мөнгө биш. Тэр тусмаа 15 настай хүүхдийн хувьд. Санхүүгээ хэрхэн бүрдүүлсэн бэ?

-Санхүүгээ өөрөө бүрдүүлсэн. Нэг жилийн хугацаанд цуглуулсан мөнгөнөөсөө хандивласан. Өдөр тутмын хэрэглээний мөнгөнөөсөө хадгалж цуглуулсан.

-Анх тусалсан хүүхдээсээ "баярлалаа" гэх үгийг сонсоод хоёр өдөр марталгүй бодож явсан-

-Цаашдаа танай сангийн хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа, зорилгын тухай?

-Ойрын хугацаанд манай сан үндсэн гурван ажил хийхээр төлөвлөсөн байгаа. Эхний ээлжид судалгаа хийхээр төлөвлөсөн. Энэ нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд хэрхэн эрхээ хамгаалуулж байгаа талаар судална. Тэдний эрх юун дээр зөрчигдөж байгаа эсэхийг судалж хөгжингүй орнуудтай хариуцуулна гэсэн үг. Хөгжингүй орны хүүхдүүдийн хүсэл зорилго, нийгмийн оролцоог өөрийн улсын хүүхдүүдтэй харьцуулж судлахаар төлөвлөсөн. Судалгааны үр дүнгээр "манай улс хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд хэр ээлтэй улс вэ" гэдгийг тодорхойлж болох байх. Хоёрдугаарт, судалгааныхаа үр дүнд үндэслээд "хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг ялгаварлахгүй" байх хөдөлгөөн" өрнүүлье гэж бодож байгаа. Ихэвчлэн манай үеийн хүүхдүүд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд хараад удаан хугацаагаар ширтээд байдаг. Энэ нь тэдэнд тухгүй сэтгэгдэл төрүүлдэг. Тиймээс хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй эрх тэгш, энгийн харьцахыг уриална.

-Сүүлийнх нь?

-Хүүхдийн эрхийн гарын авлага гаргахаар төлөвлөж байгаа. Хүүхдүүд бид өөрсдийнхөө эрхийг мэдэхгүй бол хамгаалж чадахгүй. Эрхээ мэдэхгүйгээсээ болж хүүхэд хүчирхийлэлд өртөх эрсдэл үүснэ. Тиймээс тэдний эрхийг мэдүүлж, эрхээ хамгаалуулахын тулд хэнд хандах ёстой зэрэг суурь мэдлэгийг өгөхийг зорьж байгаа. Номоо хүүхдүүд ойлгоход хялбар зурагт ном гаргахаар төлөвлөсөн. Гарын авлагаа хэвлүүлээд бүх хүүдүүддэд үнэгүй тараана гэж бодож байгаа.

-Анх яагаад хүүхдүүдэд тусалъя гэсэн бодолтой болсон бэ?

-Манай аав, ээж хүнд тусалж бай, хүнийг битгий ялгалгүй харилцаа үүсгэх хэрэгтэй гэж захиж хүмүүжүүлсэн. Бага байхдаа байрныхаа гадаа тоглодог байсан юм. Тэгэхэд манай байранд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд байдаг байсан. Тухайн үед жаахан хүүхэд байсан учраас тэр хүүхэд рүү удаан ширтсэн. Тэгтэл аав нь надад хандаж "битгий удаан ширтээрэй, найз чинь эмзэг хүлээж авдаг шүү" гэж хэлсэн нь санаанаас огт гардаггүй. Байрны хүүхдүүд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй сайн харилцаатай биш бүгд л удаан ширтээд, өдсөн хандлага гаргадаг байсан. Тэр цагаас хойш өөрсдийгөө хамгаалж чадахгүй, зарим нь илэрхийлж чадахгүй учраас би тэдэнд тусалж тэдний эрхийг хамгаалах ёстой юм байна гэсэн бодол тээсэн.

-Анх хүнд яаж тусалж байсан аа одоо сандаг уу?

-Нэг өдөр байрныхаа гадаа салхилж байтал өнөөх хөгжлийн бэрхшээлтэй найз маань тэргэнцрээсээ уначихсан юм. Би сандарч очоод арай хийж босгосон. Учир нь надаас том биетэй хүүхэд байсан. Тухайн үед тусалсан хүүхдээсээ "баярлалаа" гэдэг үгийг сонсоод хоёр өдөр марталгүй бодож явсан. Өөрийгөө хоёр өдөр тийм аз жаргалтай байна гэж бодоогүй. /инээв/

-Анх найздаа туслаад "баярлалаа" гэдэг үгийг сонсоод хоёр өдөр марталгүй явж. Сая жилийн хугацаанд цуглуулсан мөнгөө хандивлахад ямар мэдрэмж төрсөн бэ?

-Би чадлаа гэж бодсон. Миний өгсөн амны хаалтыг эмнэлгийн ажилчид ганц ч гэсэн өдөр хэрэглээд ханиадны эрсдэлээс өөрсдийгөө хамгаалж чадвал миний хүсэл биелэх нь тэр. Өөрөө бага байхдаа ЭХЭМҮТ-д хэвтэн эмчлүүлж, мэс засалд хүртэл орж байсан. Намайг эмчлүүлж байхад амны хаалтаас эхлээд шархны наалт, боолт зэрэг нь дуусчихсан байдаг байсан. Тиймээс эцэг эхчүүд нь ойролцоо эмийн сангууд руу гүйх шаардлага үүсдэг. Миний өгсөн хоёр сая төгрөгөөр ядаж ганц өдөр ч гэсэн тэд шархны боолтод эмийн сан руу явах шаардлагагүй болсон нь миний хувьд том амжилт. Тиймээс өөрийгөө чадсан гэж бодож байгаа.

Алслагдсан сумдын хүүхдүүд рүү чиглэж ажиллахыг зорьж байгаа

-Цаашид сангийнхаа үйл ажиллагааг томруулах, магадгүй орон нутгуудад салбар байгуулах бодол бий юу?

-Миний хүсэж байгаа зүйл бол бидэнтэй хамт өсөж торниж буй хүүхдүүд ганц өдөр ч болтугай аз жаргалтай, эрх нь зөрчигдөхгүй байгаасай гэж хүсэж байгаа. Манай улс том газар нутагт цөөхүүлээ амьдардаг учраас хөдөөгийн алслагдсан сумуудад эрүүл мэндийн болон бусад төрлийн үйлчилгээ хүрэхгүй байх магадлалтай. Тиймээс тэдэнд ойртсон ажил хийнэ. Гэхдээ одоогоор яаж хийхээ хараахан мэдэхгүй л байна /инээв/.

-Үеийн найзууд нь хэр зэрэг дэмжиж байна?

-"Сая хандив өгснийг чинь мэдээнээс хараад чамаар зөндөө их бахархлаа" гэх мэт урмын үг их хэлсэн. Түүнээс гадна манай гэр бүл ойлгож, дэмжиж тусалдаг учир том түшиг болдог.

-Ярилцлагынхаа төгсгөлийг зочиндоо үлдээе. Үеийнхэндээ болон дүү нарт хандаж уриалга хэлэх байх?

-Нэгнийгээ сонсож, ойлгож асуудлыг нь шийдэж тусалдаг байгаарай гэж хэлмээр байна. Хүүхдийн эрх ямар нэгэн ашиг хонжоо, сонирхлоос үргэлж дээгүүрт тавигдах ёстой. Тиймээс өөрсдийнхөө болон найзуудынхаа төлөө дугарч, эрхээ эдэлж, үүргээ биелүүлдэг байя гэж уриалмаар байна. Хэрэв томчуудаас айж өөрсдийн эрхээ эдэлж чадахгүй байгаа бол манай сан руу холбогдоорой, би туслахад үргэлж бэлэн гэж хэлмээр байна.

Сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet