ХҮЛЭЭЛТ 2026: МАН-ын биш Монгол Улсын Засгийн газар, ард түмний төлөөллийн парламент гэдгээ ухамсарлах жил

2024 оны намрын чуулганы нээлтийн үеэр УИХ-ыг чадавхжуулах талаар тухайн үеийн УИХ-ын дарга Л.Амарбаясгалан хэлсэн үгэндээ онцолж байв. Энэ бол 126 гишүүнтэй парламентын хувьд чадамжийн тухай хөндөгдсөн анхны тохиолдол.

УИХ-ын гишүүдийн өргөн барьсан хууль амьдрал дээр хэр бодитой хэрэгжиж байгаа юм, хууль өргөн барихаас өмнөх судалгаа даац нь хэр вэ зэрэг ерөнхий шаардлагуудыг ч тавих нь зүйн хэрэг. Эс бөгөөс ганцхан заалт бүхий хуулийн нэмэлт өөрчлөлт бариад гүйж байдаг гишүүдийн хувьд энэ нь ихэнхдээ ашиг сонирхлын төдий байх нь бий.

УИХ 2025 оны намрын чуулганаар Засгийн газрын яаралтайгаар оруулж ирсэн хуулиуд болоод товд ч багтааж амжаагүй томилгоонуудыг хэлэлцсээр хоёр дахь намрын чуулганаа өндөрлүүллээ. Түүнчлэн эдгээр батлагдаж буй хуулийг 126-уулаа хэлэлцэж, магадлаж, сайн мууг нь дэнсэлж, илүү чамбайруулж чадсан уу гэвэл ҮГҮЙ.

Хэдийгээр өнөөдөр МАН эрх барьж, олонхийг бүрдүүлж байгаа хэдий ч сөрөг хүчин АН болон УИХ-д суудалтай бусад нам, эвслүүдийн оролцоо энэ хугацаанд ямар байж ирснийг олон нийт харсаар л буй. Ерөөс эрх баригч намын "ашиг сонирхолтой" хуулиудыг чуулганы хуралдаан руу зүтгүүлсэн нэг жил ард үлдэж байна.

Д.Амарбаясгалангийн 2024 оны намрын чуулганы нээлтээр хэлсэн үгийн утга, агуулгыг давсан буюу УИХ-ын чадамжийг дээшлүүлэх тухай ганц ч үгийг одоогийн УИХ-ын дарга Н.Учрал унагаагүй. Өөрөөр хэлбэл одоогийн парламентаас нэг их зүйл хүлээх шаардлагагүй мэт уур амьсгал бүрдчихэв.

МАН хавар, намрын чуулган дамнуулан намын дотоод зодоон хагаралаа УИХ, Засгийн газартаа нялзаав. Улсын эрх ашиг, төлөөллийн парламентын хүчийг бүгдийг хойш хаяж, сандал суудлын төлөөх галзуурал, үүний цаана чимээгүй оршсоор буй айсуй сонгуулийг угтах үйл явц гээд бүгд л нүднээ ил өрнөлөө. Өөрсдийн сонгосон Засгийн газрын тэргүүнээ танхимтай нь унагаж ч харууллаа. Намын даргын төлөөх өрсөлдөөн нь улсын асуудал мэтээр улайран зүтгэв.

Сөрөг хүчний ганц сөрөн тэсвэрлэх боломж энд л харагдах мөч байлаа. АН магадгүй сүүлийн найман жилд олж аваагүй сайн рэйтингийг энэ удаад олж авсан байж магадгүй. Гэхдээ парламентын хүчийг сулруулахад тэд ч бас эс үйлдэхүйгээр оролцсон тохиолдлууд бийг мартаж болохгүй.

Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар бутарсны дараах хөрсөн дээр нь дахин бүрдүүлсэн Г.Занданшатарын Засгийн газраас олон нийт ерөөс бодит хүлээлт л тавьж буй. Татварыг бууруулна гэчихээд данс хааж дарамталдаг биш. Эдийн засгийн өсөлтийг сайжруулна гэчихээд инфляцыг хөөргөдөх амлалт өгдөггүй байх. Төрийн данхар бүтцийг хумина гэснээ дэд сайдын суудал илүүчилж, хуучинсаг тогтолцоо руугаа ухралт хийхгүй байх. Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлж байгаа иргэн бүр эргээд үүнийхээ бодит үр шимийг хүртэх зэрэг амьдралд тусах бодлогуудыг л харав.

Өнгөрсөн 2025 онд инфляц өсөж, бодлогын хүү нэмэгдлээ, валютын нөөц багасч төгрөгийн ханш ч суларсан. Иргэдийн гар дээр ирэх цалингийн чанар муудаж, үүний цаана аж ахуй нэгжүүдэд татварын өр, дарамт үүсээд буй л хэрэг. Ийм энгийн логикийг Засгийн газар даван туулах бодлого нь чухамдаа МАН-ынх бус улсынх л байх ёстой.

2026 он бол парламент анх удаа 126 гишүүнтэй болсон түүхэн үйл явдлаа дараагийн УИХ-ын сонгуулиар батжуулах уу эсвэл 76 руугаа ухралт хийхэд хүрэх үү гэдгийг шинжлэх дүгнэхэд чухал жил.

МАН-ын Засгийн газар уу Монгол Улсын Засгийн газар уу гэдгийг бодлогын түвшинд үнэлж, таних он цаг байх болно. Монголчууд хэрсүү. Цаашид МАН-ын асуудал улсын хэрэгт хутгалдах тусам олон нийт ямар дүн тавьж, хэнийг хаана байлгах вэ гэдэг шийдвэртэй тулгарах л болно.

Ц.ТАМИР

Сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet