Сурвалжилга: 22 хоногийн нөөц хоёр өдөрт дуусаж, жолооч нар машинаа түрж, түгжрэл харин буурав

Нийслэл Улаанбаатар хотын хэмжээнд шатахууны хомсдол үүсээд байна. Энэ нөхцөл байдал одоогоос тав хоногийн өмнө бий болсон гэж ойлгож болно. Харин иргэд гурав хоногийн өмнөөс эхэлж оройн цагаар бензин олдохгүй, шатахуун түгээх станцууд түлш өгөхгүй, өгсөн ч тодорхой хязгаар тогтоож эхэлсэн тухай цахим орчинд байр сууриа илэрхийлж эхэлсэн. Тэгвэл энэ нөхцөл байдал хоёр хоногийн хугацаанд дордож шатахуун түгээх станцууд бензиний хомсдолд оржээ. Тодруулбал, жолооч нар хамгийн багадаа 40 минутаас хоёр цагийн хугацааг урт дараалалд зарцуулсны эцэст зөвхөн АИ-95 бензинийг тодорхой хязгаартайгаар худалдан авч байна. Мөн оройн цагаар зарим жолооч нар шатахуунгүйн улмаас машинаа хучиж орхиод гэртээ харих тохиолдлууд ч гарчээ.

Эргэн санабал, одоогоос тав хоногийн өмнө улсын хэмжээнд 22 хоногийн шатахууны нөөц бий хэмээн албанынхан тайлбар өгч байв. Тодруулбал, улсын хэмжээнд 2023 оны арванхоёрдугаар сарын 05-ны өдрийн байдлаар нийт 67,280 тн шатахуун байсан. Үүний

• А-80 автобензин 2,111 тн
• АИ-92 автобензин 23,312 тн
• АИ-95 автобензин 5,070 тн
• Дизель түлш 33,281 тн үлдэгдэлтэй буюу А-80 автобензин 13 хоног, АИ-92 автобензин 19 хоног, АИ-95 автобензин 25 хоног, Дизель түлш 14 хоногийн ердийн хэрэглээтэй тэнцэх үлдэгдэл, нөөцтэй хэмээн мэдээлж байсан юм.

Харин бүс нутгийн хувьд авч үзвэл

• Баруун бүс 6,726 тн
• Хангайн бүс 3,962 тн
• Төвийн бүс 12,590 тн
• Зүүн бүс 4,253 тн шатахууны нөөцтэй гэх албан мэдээллийг өгсөн. Салбарын сайд Ж.Ганбаатар ч УИХ-ын чуулганы үеэр шатахууны хомсдол үүсээгүй хэмээн өөрийн амаар хэлж байсан удаатай.

Гэсэн хэдий ч бодит нөхцөл байдал эсрэгээрээ буюу өөр тийш эргэж 48 цагийн дотор хот даяараа шатахууны хомсдолд орсон. Иймд бид шатахуун түгээх станцуудын гадна үүссэн урт дараалал, жолооч нарын байр суурийг хүргэхээр хэд хэдэн байршилд очлоо. Ингэхдээ хотын төв болоод захын хэсэгт байрлалтай шатахуун түгээх станцуудын нөхцөл байдлыг харьцуулсан юм.

Бидний нэрлэж заншсанаар Сансарын "Петровис" шатахуун түгээх станц

Өдрийн 12 цаг 30 минут. Сансарын "Петровис" ШТС-ын гадна ойролцоогоор 500 метрийн урт дараалал үүсжээ. Эндээс шатахуун авахаар ирсэн 200 гаруй жолооч байх бөгөөд уг шатахуун түгээс станцын хоёр талаар эгнэн зогссон байна. Тэд хамгийн багадаа 40 минутаас 2 цагийн хугацааг зөвхөн шатахуун авахын тулд зарцуулсан гэдгээ илэрхийлэхээс гадна өөр байршил руу явах боломжгүй. Учир нь шатахуун хүрэлцэхгүй болсон тул арга буюу удаан хугацаагаар урт дараалалд зогсохоос өөр аргагүйд хүрч байна гэдгээ учирлаж байв.

Биднийг очсоноос 30 минутын дараа АИ-92 автобензин дууссан тухай түгээгчид жолооч нарт хэлж, зөвхөн АИ-95 л өгөх боломжтой гэдгээ мэдэгдсэн. Энэ тухай асуухад "Бид өглөө дүүргэсэн ч сая 13 цаг гээд дуусчихлаа. Ачаалал үнэхээр их байна. Маргааш өглөөний 06 цагт ирвэл алалцаад АИ-92 авч чадах байх. Бусад байршил ч мөн адил байгаа. Бүр хотоос гадна зайдуу байрлалтай газруудаас л мэр сэр олдож магадгүй. Гэхдээ тийшээ очих шатахуунтай хүн ховор болсон байх" гэлээ.

Баянзүрх дүүрэг, "Амгалан" захын урд байрлах "Петровис", "МТ" шатахуун түгээх станц

Оройн 16 цаг. Зарим иргэдийн зүгээс хотын төв хэсэгт байрлалтай ШТС-уудад шатахууны хомсдол үүссэн, зах хэсгүүдэд хэвийн байна гэх мэдээллийг ирүүлсэн тул бид харьцуулан сурвалжилхаар очлоо. Гэсэн хэдий ч нөхцөл байдал хэвээр. Харин ч ихэнх ШТС-ууд хааж, шатахуунгүй болжээ. Жишээлбэл, Амгалан захын урд байрлалтай "МТ" ШТС-ын шатахуун дуусаж, жолоочдыг оруулалгүй буцааж байв. Харин үүнээс цааш 800-аад метрийн зайд байрлах "Петровис" шатахуун өгч байгаа ч ойролцоогоор хагас км гаруй зайд урт дараалал үүсжээ.

Үүнээс хотын аль ч хэсэгт шатахууны хомсдол бодитоор үүссэн гэдгийг харж болно. Харин үнийн хувьд нэмэгдэж хөөрөгдөл үүссэн зүйл байхгүй ч энэ нөхцөл байдал олон хоногоор үргэлжилбэл үнэ нэмэгдэх, энэ байдал улам хүндрэх, иргэд машинаа тавиад алхах сонголттой нүүр тулахаа өөр аргагүйд хүрэхээр байна. Учир нь дотоодын цөөн хэдэн шатахуун импортлодог компаниудаас шатахуун өгч, ачаалал хуваалцаж байгаа нь маш цөөн буюу 2-3 л байгаа юм.

Эдгээр нөхцөл байдлаас албанынхан болоод салбарын сайд Ж.Ганбаатар яагаад иргэдэд илтэд буруу мэдээлэл өгч тайвшруулсаар өнөөдрийн энэ байдалд хүргэв гэдэг асуудал сөхөгдөж таарна.

Жишээлбэл, одоогоос хоёр долоо хоногийн өмнө Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд "Монгол Улс 62 мянган сая тонн нүүрс экспортолжээ. Сарын хэрэглээ 90 мянган тонн түлш байхын 45 мянган тонныг уул уурхай салбарт ашиглаж байна. Үлдсэн нь бусад салбар руу хэрэглэгддэг. Дизель түлш бол алтнаас илүү стратегийн бүтээгдэхүүн. Түлшний хорь байтугай хоёр хоногийн нөөцтэй байсан ч зарлах нь буруу. Цаашдаа ч зарлахгүй. 21 хоног түлш орж ирээгүй асуудлаас нэг амьсгаагаар гарч чадахгүй байна. ОХУ-аас шатахуун тээвэрлэж буй 592 воганы 430 нь дизель түлш тээвэрлэнэ. Үйлдвэрээсээ шалтгаалаад 4-21 хоногийн хугацаанд орж ирдэг. Бага, багаар орж ирнэ. Ер нь тасалдал бол байхгүй. Хэрэглээгээ л бид гүйцэхгүй байна. БНХАУ-аас мөн орж ирнэ. Иргэд дизель түлшгүй болвол уул уурхайн хэрэглэээг багасгахаас өөр аргагүй" гэсэн юм.

Мөн эдгээр асуудлуудтай холбоотойгоор буюу салбар нь хангалттай нөөц бий гэж мэдүүлээд байхад ШТС-ууд шатахуун байхгүй, дууссан гэдэг шалтгаанаар өгөхгүй байсан учир ШӨХТГ-аас шаардлага хүргүүлж, шалгалтын хийжээ. Тодруулбал тус газраас “Петровис”, “Тэс петролиум”, “Магнай трейд”, “Шунхлай”, “Сод Монгол” зэрэг аж ахуйн нэгжийн жижиглэн худалдаа эрхлэгч шатахуун түгээх станцуудад хяналт, шалгалт хийсэн байна.

Хяналт шалгалтад хамрагдсан зарим ШТС-д АИ-92 автобензин хэвийн олгож байсан бол заримд нь дууссан, татан авалт ирээгүй байгаа тул олгохгүй байна гэсэн тайлбарыг өгчээ. 

Түүнчлэн ихэнх ШТС-д дизель түлшний нөөц бага, гэрээт болон хэрэглэгчийн карт, талонтой хэрэглэгчдэд хязгаартайгаар олголт хийж байжээ. Уг хяналт шалгалт 30 хоног үргэлжлэх бөгөөд шатахуун импортлогч аж ахуй эрхлэгч тус бүрээр нөөцийн мэдээ гаргуулах, үнэ бүрдэлтийн мэдээлэлд судалгаа, шинжилгээ хийнэ. Хэрэв холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм, журмыг зөрчсөн тохиолдолд зөрчлийг арилгуулах, холбогдох хуулийн дагуу захиргааны хариуцлага хүлээлгэх зохицууалт үйлчилнэ.

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet