Тоглоомын сөрөг хүчин болж хэрхэвч болохгүй дөрвөн жилийн эхлэлд АН, ХҮН, ҮЭ, ИЗНН ирлээ

2024 оны УИХ-ын сонгууль харьцангуй сайн үр дүн үзүүллээ. Энэ нь 126 суудлын 68-ыг буюу 53 хувийг МАН авсан явдал байв. Өөрөөр хэлбэл ялалт байгуулсан нь үнэн ч үнэмлэхүй олонх болсонгүй. Мөн ард түмэн сөрөг хүчинд, өөр намд итгэл хүлээлгэх хүчтэй хандлага үзүүллээ.

Энэ том мессеж болов.

МАН-д 509,482 хүн санал өгсөн. Харин нийт нам, эвсэлд санал өгссөн хүний тоо 1.4 сая. Ингэж харахаар бараг 1/3 хэсэг нь л МАН-ыг дэмжсэн байгаа юм. Үлдсэн санал АН, ХҮН, Үндэсний эвсэл, ИЗНН, ШИНЭ эвсэл зэрэгт хуваагдаж очсон.

Босго давснаараа АН, ХҮН, Үндэсний эвсэл, ИЗНН дөрөв УИХ-д суудал авч, МАН хамгийн олон кандидатаа жагсаалтаас "илгээж" чадсан ч энэ тоо өөрөө ард түмний сөрөг хүчинд итгэхийг хүсэж буй бодит "нүргээн" юм.

Автомат машины дүнг шууд дамжуулж эхэлсэн эхний 10-20 минутад нам, эвсэлд өгсөн саналын тоогоор МАН, АН зэрэгцэж байсныг дурдууштай. Аажимдаа саналын зөрүү холдож, 10 мянга дээр цаг орчим тогтсон. Ардчилсан намд тэгж итгэл хүлээлгэжээ.

Одоо эрх баригч нам өнгөрсөн өвлөөс хойш зурж, ярьж байснаар хамтарсан Засгийн газар байгуулах асуудлыг ярьж байна.

Үүнд болгоомжлол бий. Засгийн газарт төлөөллөө өгчхөөд, эрх баригч намын бодлогыг эрүүлээр шүүмжилж чадах уу. Нөгөө сөрөг хүчинд өгсөн хүлээлт үүргээ гүйцэтгэх үү гэдэг асуултууд урган гарах юм. Нэг үгээр, одоо суудлаар биш ч саналын тоогоор, иргэдийн бодитоор үзүүлсэн хандлагаар цолгорсон сөрөг хүчнүүд хариуцлагатай байх цаг ирж байна.

Тухайлбал, Ардчилсан нам илүү нэгдэн нягтарч, дотоод фракцын зөрчлөө даван гарах шаардлагатай. Адаглаад Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга УИХ-д сууснаар илтэд нөлөөлөл үзүүлэх бөгөөд, түүнтэй МАН тодорхой асуудлууд тохироонд хүрээд буй тухай эртнээс ярьж, хэлэлцэж байв. Нэн даруй АН-ын даргыг солих тухай асуудлыг ч сошиалаар явуулж, тандаад эхэлсэн байна.

Энэ хүртэл явж ирсэн шиг улс төрийн соёлгүй, зангаргагүйн дээр далд тохироонд унадаг байдлаар урагшилбал АН-аас юм хүлээлтгүй.

ХҮН намын дарга Т.Доржханд "Найман суудлаа 80 мэт ажиллана" гэж мэдэгдсэн. Өнгөрсөн парламентад ганцхан суудалтай явсан ХҮН нам одоо бүлэг байгуулах хэмжээнд хүрлээ. Гэхдээ сонгуулийн өмнө ХҮН намыг орхин одогсод олон байв. Энэ бол Т.Доржхандын эрх баригч намтай ил тод хамтран ажилласан хэд хэдэн кэйстэй холбоотой.

Наанаа "Эрх баригч нам одоо боль. Одоо зогсоо" гэж ярьж, улс төр хийх ч цаанаа гар барьчихсан л байдаг нь өнөөгийн сөрөг хүчнүүдийн сул тал, увайгүй төрх юм. Үндсэн хуульд МАН хоёр удаа өөрчлөлт оруулахад шаардлагатай тулгуур нөхцөлийг Т.Дорхжанд хийж, Үндсэн хуулийн цэцэд хандаж байв. Үүнийхээ шанг ч авсан.

Одоо өсөж буй ирээдүйн сөрөг хүчин гэдгээ санаж, ийм зэргийн хандлагаас татгалзах ёстой.

Үндэсний эвсэл бол цэвэр МАН-ыг хосыг шувтрах хүчин байсан. Улс төрийн утгаараа. Гэвч хоёр суудал л авлаа. Гэхдээ Н.Номтойбаяр бол цэвэр эрх баригч намын систем рүү ухралтгүй ноцох хүн мөн. Мөн жагсаалтын хоёрт бичигдэн орж ирсэн А.Ундраа чанга хүн. Л.Оюун-Эрдэнийг "Таныг Харвардад сурсан гэдэгт итгэхгүй байна. Дипломоо үзүүлбэл яасан юм" гэж чуулганы танхимд дуугарч байсан цор ганц улстөрч юм. Н.Номтойбаяр, А.Ундраа нарыг Л.Оюун-Эрдэнийн "эрлэг" гэж тодотгосон постууд сошиалд хөвөрсөн нь оргүй биш.

Гэхдээ явц дунд, улс төрийн тоглоомд хэрхэхийг тааж мэдэхгүй. Н.Номтойбаярт улсын биш хувийн эрх ашиг л нэгдүгээрт бий нь үнэн.

МАН ч өөрөө ирэх дөрвөн жилд дотоодын тодорхой фракцуудын зөрчил туулна. Энэ явцад, аль нэг фракц тоглолтдоо сөөрөг хүчнийг ашиглах магадлал хамгийн өндөр.

Иргэний зориг ногоон намын хувьд олон жил улс төрөөс хол явчихлаа. Энэ жил дүрэмгүй стратеги боловсруулсан нь М.Нарантуяа Нараг жагсаалтын хоёрдугаарт бичсэн явдал байв. Гэхдээ тэднийг дугуйлсан 73 мянган санал сөрөг хүчинд нь итгэсэн итгэл болохоос М.Нарантуяа Нараг сонгосон сонголт биш нь лавтай.

Ерөөс парламентад ИЗНН-ыг танигдсан байдлаараа М.Нарантуяа Нара төлөөлнө. Гэвч одоо хэдийнэ "Энэ бол миний л авчирсан санал" мэтээр ярьж, намын гишүүдээ ольж байгаа нь улс төрийн соёлгүй харагдаж байна. Ер нь улс төр бол тусгайлан мэргэшдэг, тусдаа ертөнц гэдгийг одоо санууштай.

Дээрх дүр зургаар, хуурамч, тоглоомын сөрөг хүчин хэзээ ч болж болохгүй дөрвөн жилийн эхлэлд АН, ХҮН, ҮЭ, ИЗНН ирж байна. Саналыг санал биш болговол зөв тийш сэвэлзээд эхэлсэн салхи дахиад дөрвөн жилийн дараа хааш эргэхийг таашгүй. Нэг ёсондоо Монголын улс төр, парламентын хөгжлийн өмнө тэд үүрэг хүлээсэн.

М.ТЭНГИС

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet