Нийслэлчүүдийг татвар, торгуулийн буулганд дөнгөлсөн Х.Нямбаатараас 500 тэрбумаа нэхэмжилье

Экс хотын дарга Х.Нямбаатар шударга, эх орончийн дүрээр намынхаа томчуудын зодоон дундуур гэнэт гарч ирээд, цор цор хийх болов. Түүнд ийм нүүр бий бил үү. “Туулын хурдны зам” хэмээх байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээгүй, ямар ч тооцоо судалгаагүй мега төсөлдөө 2.3 их наядыг төлөвлөн, татвар төлөгчдийн бүрдүүлдэг төсвөөс 500 тэрбумыг хэдийн гаргаж, гүйцэтгэгч хятад компанид урьдчилгаа болгон шилжүүлсэн хэргийг нь олон нийт хэзээ шүүхийг хүлээж байгаа шүү дээ.

Түүний үлдээсэн “өв” гэвэл Улаанбаатар хотын төсвийн зарлагыг 4 дахин тэлж татвар, торгуулийг чинээнд нь тултал нэмсэн явдал. Бас Туулын бургасанд намынхаа ахмадуудыг цуглуулж, үнэнийг шаардаж эрэлхийлсэн иргэдийнхээ эсрэг жагсаал зохион байгуулсан анхны улс төрч, анхны хотын дарга гэх нэршил. 

Х.Нямбаатар УИХ-ын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын бүрэн эрхээсээ татгалзан 2023 оны аравдугаар сарын 12-ны өдөр нийслэлийн 36 дахь Засаг даргаар томилогдсон. Улс төрч болгоны хүсдэг УИХ, Засгийн газрын гишүүний “давхар дээл”-ээ тайлан байж хотын даргаар очсон тэрбээр өөрийн он тооллын хугацаанд байж болох бүх л татвар, төлбөр, торгуулийг огцом нэмж, нийслэлчүүдэд “сюрприз” барьсныг бид мартаагүй. Юу болж өнгөрснийг он цагийн хэлхээсээр харуулъя.   

2023 оны арванхоёрдугаар сарын 5

Нийслэлийн ИТХ-аар Улаанбаатар хотын 2024 оны төсвийг хэлэлцэн батлах үеэр “Нийслэл хотын албан татварын хувь хэмжээг шинэчлэн тогтоох тухай” 124 дүгээр тогтоолыг сэм шургуулан, 1% байсан хотын татварыг 2% болгож нэмсэн юм. Одоо нийслэлчүүд ресторанд хооллоод гарахдаа, машинаа угаалгах болон засаж янзлуулах бүрдээ, амралтын газар, зочид буудал, караоке, баар цэнгээний газраар үйлчлүүлэх тоолондоо, мөн худалдаж авсан тамхи, бүх төрлийн согтууруулах ундаа болгондоо үнийн дүнгийн 2 хувиар татвар төлж буй. 

            Энэ асуудалд НИТХ дахь ХҮН намын бүлгийнхэн “Иргэдэд татвар нэмэх үндэслэл, шаардлагын талаар мэдээлэл, ойлголт өгч, татварын орлогын зарцуулалтын тухай ил тод, нээлттэй мэдээлэх шаардлагатай” хэмээн тухайн үед завсарлага авсан ч тусыг эс олж, МАН-ын бүлэг олонхоороо хүч түрэн баталсан юм даг. 

2024 оны  арванхоёрдугаар сарын 03 

Нийслэлийн ИТХ-аар 2025 оны Улаанбаатар хотын төсвийг хаалттай хэлэлцэн батлах үеэр “Авто тээврийн болон өөрөө явагч хэрэгслийн албан татварын хувь хэмжээ, мөн авто зам ашигласны төлбөрийн хэмжээг шинэчлэн батлах тухай” тогтоолын төслийг хотын дарга Х.Нямбаатар мөн л нууцаар хамт оруулж батлуулав. Ингэснээр нийслэлчүүд 2025 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хойш автомашины татвараа 3 дахин, зам ашигласны төлбөрөө 5 дахин нэмэгдсэн дүнгээр төлж эхэлсэн билээ. 

2025 оны гуравдугаар сар

Олон нийтээс санал авахгүйгээр хотын автомашины албан татвар болон замын төлбөрийг 3-5 дахин нэмснийг эсэргүүцэн иргэн Э.Батбаяр D-Parliament цахим системд өргөдөл гаргав. Энэхүү өргөдлийг 33 мянга гаруй иргэн дэмжин гарын үсэг зурсан тул 2025 оны зургаадугаар сард УИХ-аас Н.Алтанхуяг гишүүнээр ахлуулсан ажлын хэсэг гарган, нийслэлийн удирдлагуудаас тайлбар мэдээлэл авсан юм.

Энэ үеэр нийслэлийн Засаг даргын I орлогч Т.Даваадалай “Бид анх автомашины албан татварын хэмжээг дөрөв дахин нэмэхээр бэлтгэж байсан. 2024 оны арванэгдүгээр сард зохион байгуулсаннийслэлийн төсвийн хэлэлцүүлгийн үед үүнийг гурав болгож бууруулсан. Мөн арванхоёрдугаарсарын 18-нд татвар нэмэх асуудлаар цахим санал асуулга явуулахад 2 хүн оролцоод, дэмжихгүй гэсэн” гэх тайлбар өгсөн нь олон нийтийн дургүйцлийг хүргэв. 

2025 оны тавдугаар сарын 27

УИХ-аас томилогдсон ажлын хэсэг “Улаанбаатарын дугаартай тээврийн хэрэгслийн татварыг нэмсэн шалтгаан нь учир дутагдалтай бөгөөд иргэдийг мэдээлэлгүйгээр нь далимдуулж шинэчилж баталсан” гэж дүгнэлт гаргалаа. Ажлын хэсгийн гишүүдийн зүгээс 2013 оноос хойш тус татваруудыг нэмээгүй байж энэ жил ийнхүү 3-5 дахин нэмсэн нь учир дутагдалтай. Мөн шалтгаан, шаардлагаа иргэдэд мэдээлэхгүйгээр шууд нэмсэн нь буруу гэж үзжээ.

2025 оны есдүгээр сар

Нийслэлийн ИТХ-ын 113 дугаар тогтоолоор Улаанбаатар хотын 2025 оны төсөвт нэмэлт, өөрчлөлт оруулснаар нийслэл хот түүхэндээ анх удаа нэг жилийн дотор төсвөө 3 тодотгосон юм. 

2025 оны арваннэгдүгээр сар

УИХ-ын даргын зөвлөлөөс гаргасан шийдвэрээр УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Улаанбаатар хотын автотээврийн хэрэгслийн албан татварын нэмэгдлийг цуцлах тухай нийтийн өргөдлийн талаарх Төсвийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг хэлэлцэхээр товлосон ч мартагнуулаад өнгөрөв.    

2026 оны хоёрдугаар сар

2025 оны нийслэлийн төсөвт торгууль, хүүгийн орлогоос 449 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэхээр баталсан юм. Энэ нь 5 жилийн өмнөхөөс даруй 10 дахин өссөн дүн бөгөөд нийслэлийн төсөвт эзлэх хувь нь 22 болж 17-гоор нэмэгдсэн дүн юм. 2025 онд нийслэл иргэдийнхээ халаасыг мөн л ийм аргаар “суйлж”, торгууль, хүүгийн орлогоос 393 тэрбум төгрөг төсөвт төвлөрүүлсэн нь багадаад энэ жил 53 тэрбумаар нэмсэн гэсэн үг.

OECD-гийн гишүүн орнууд зэрэг олон улсын жишгээр бол хотын төсөвт эзлэх торгуулийн хэмжээ 1-3 хувьд хэлбэлздэг бөгөөд 5 хувиас давбал эрсдэлтэй гэж үздэг. Хамгийн гол нь улаанбаатарчууд дэлхийн жишгээс долоо дахин өндөр торгууль төлж байж бүрдүүлсэн төсвөө юунд зарцуулах гэж байгааг мэдэх, хянах, саналаа хэлэх, шаардах, оролцоогоо хангах эрхгүй байсны илрэл нь Туулын хурдны зам зэрэг мега төсөлд төсөвлөсөн зардлуудаас нь ил болсон.

Ингэхэд нийслэлчүүд бидний төлсөн татварын  500 тэрбум төгрөгийг хятад компаниас хэзээ гаргуулж өгөх вэ, Нямбаа? Эсвэл та өөрөө хувиасаа төрд учирсан хохирлыг барагдуулах юм уу?  

Л.Аргамжин

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet