Н.Учралын 3.5 тэрбумын дуулианаар хасагдсан “Гэрт ойрхон сургууль”-ийн 13.9 тэрбумыг Нийслэлийн тодотголоор нөхөх үү

“Ерөнхий сайд хувийн сургуульдаа улсын төсвөөс санхүүжилт авах нь” гэх улс төрийн маргааны гол бай болсон “Гэрт ойрхон сургууль” хөтөлбөрийн 13.9 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг улсын төсвийн тодотголоос хасаж баталлаа. Гэвч энэ шийдвэрээр асуудал бүрэн дуусах уу, эсвэл нийслэлийн төсвийн тодотголоор уг санхүүжилтийг нөхөж, хөтөлбөрийг үргэлжлүүлэх үү гэдэг асуулт үлдэж байна.

Н.Учралтай холбоотой 3.5 тэрбум төгрөгийн дуулиан улс төрийн хүрээнд өрнөж буй энэ үед “Гэрт ойрхон сургууль” хөтөлбөрийн санхүүжилт ийнхүү төсвийн тодотголоос хасагдсан нь эрх баригч нам доторх зөрчил, АН-ынхны эсэргүүцлийн нэгэн гол сэдэв болов. Эрх баригч намын доторх сөрөг хүчний байр суурь болон АН-ын гишүүдийн шүүмжлэл эцэстээ үр дүнд хүрч, 13.9 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт батлагдсан төсвөөс хасагдлаа.

Гэхдээ хөтөлбөрийн цаана нийслэлийн сургуулиудын ачааллыг бууруулах бодит хэрэгцээ бий. Улаанбаатар хотын ерөнхий боловсролын сургуулиудын ачаалал ихэссэнтэй холбоотойгоор сургуулийн ойролцоох объектуудыг түрээслэн, хотхоны бага сургуулиудыг нэмж ажиллуулах саналыг Засгийн газар гаргаж, төсвийн тодотголд 13.9 тэрбум төгрөг тусгаад байсан юм. Өөрөөр хэлбэл, энэ хөрөнгө нь сургуулийн хүрэлцээ, анги танхимын ачааллыг бууруулах зорилготой байв.

Гэвч уг хөтөлбөр Ерөнхий сайдтай холбоотой хувийн сургуулийн асуудалтай холбогдон улс төрийн маргааны төвд орсноор бодлогын зорилгоосоо илүүтэй санхүүжилтийн ашиг сонирхлын асуудалд анхаарал татах болов. Улсын төсвийн хөрөнгөөр хувийн хэвшлийн сургуулиудыг санхүүжүүлэх нь ямар шалгуур, ямар гэрээ, ямар хяналтын дор хэрэгжих вэ гэдэг асуултад тодорхой хариулт өгөх шаардлага үүссэн.

13.9 тэрбум төгрөгийг нийслэлийн төсвөөс гаргах уу?

Одоогоор нийслэлийн төсвөөр санхүүжүүлэн хотхоны бага сургуулиудыг ажиллуулж байгаа бөгөөд он дуустал шаардлагатай хөрөнгийг нийслэлийн төсвийн тодотголоор шийдвэрлэх боломжтой талаар УИХ-ын зарим гишүүн ярьж байв. Хэрэв энэ хувилбар хэрэгжвэл улсын төсвийн тодотголоос хасагдсан санхүүжилт өөр эх үүсвэрээр үргэлжлэн олгогдох боломжтой гэсэн үг.

Гэхдээ энд нэг чухал ялгаа бий. Улсын төсвийн тодотголоос хассан 13.9 тэрбум төгрөгийг нийслэлийн төсвөөс яг тэр хэмжээгээр нөхөх шийдвэр гарсан эсэх нь тусдаа асуудал. Одоогоор ийм шийдвэрийг баталгаатай гэж үзэх үндэслэлгүй. Харин нийслэлийн төсвийн тодотгол хийх боломж байгаа нь уг хөтөлбөрийг үргэлжлүүлэх эсэх талаарх эргэлзээг улам нэмэгдүүлж байна.

Тэгвэл нийслэлийн төсөвт ийм хэмжээний санхүүжилт гаргах боломж бий юу? Үүнийг ойлгохын тулд хотын 2026 оны төсөвт орсон өөрчлөлтүүдийг эргэн харах шаардлагатай.

Нийслэлийн төсөв гурав дахиа тодотгогдох гэж байна

Нийслэлийн 2026 оны төсвийг 2025 оны арванхоёрдугаар сард батлахдаа зарлагын нийт хэмжээг ойролцоогоор 5.87 их наяд төгрөгөөр тооцож байв. Харин эхний тодотголоор зарлагын хэмжээг 6.50 орчим их наяд төгрөгт хүргэсэн байна.

Эхний тодотголоор хотын шууд төсвийн орлогыг 438 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлж, нийслэлийн төсвийн нийт орлогыг 5,385.8 тэрбум төгрөг байхаар тооцжээ. Орлогын энэхүү өсөлтийг “Сэлбэ 20 минутын хот” төслийн борлуулалтын орлоготой холбон тайлбарлаж байсан юм.

Үүний дараа зургадугаар сард нийслэлийн төсөвт хоёр дахь удаагаа тодотгол хийжээ. Энэ удаа хөрөнгийн зардлаас 443.2 тэрбум төгрөг хэмнэж, орлогыг 38.4 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлсэн байна. Хөрөнгийн зардлын хэмнэлт нь Төсвийн хэмнэлтийн тухай хуулийн дагуу тавдугаар сарын 31-ний дотор гэрээ байгуулаагүй төсөл, арга хэмжээний санхүүжилттэй холбоотой байв.

Хотын удирдлага уг хөрөнгийг өвөлжилтийн бэлтгэл ажилд зарцуулахаар шийдвэрлэсэн тул энэ өөрчлөлтийг төсвийн нийт зардлыг шууд бууруулсан гэж ойлгох нь өрөөсгөл. Харин зарцуулах чиглэлийг өөрчилж, хөрөнгийг өөр хэрэгцээнд шилжүүлсэн гэж үзэх нь илүү оновчтой.

Ийм нөхцөлд нийслэлийн төсөвт дахин тодотгол хийж, хотхоны бага сургуулиудын үйл ажиллагаанд хөрөнгө хуваарилах боломж зарчмын хувьд байж болно. Гэхдээ төсвийн боломж байна гэдэг нь санхүүжилт олгох шийдвэр гарсан гэсэн үг биш. Ямар зардлыг бууруулах, ямар орлогоор нөхөх, санхүүжилтийг ямар байгууллагад, ямар шалгуураар олгох вэ гэдэг нь тодорхой байх ёстой.

Улс төрийн маргаан уу, боловсролын бодлого уу?

“Гэрт ойрхон сургууль” хөтөлбөрийн эргэн тойронд өрнөсөн маргааныг зөвхөн улс төрийн талцал гэж харах боломжгүй. Сургуулийн хүртээмж, хотын төвлөрөл, хүүхдүүдийн суралцах орчин бол нийслэлийн хувьд шийдвэрлэх шаардлагатай бодит асуудал. Гэхдээ энэ хэрэгцээг шийдвэрлэх нэрийн дор улсын болон нийслэлийн төсвийн хөрөнгийг хувийн хэвшлийн байгууллагуудад хуваарилахдаа ил тод, тэгш, хяналттай байх ёстой.

Хэрэв хөтөлбөрийг үргэлжлүүлэх бол санхүүжилт авах сургуулиудыг ямар шалгуураар сонгох, нэг хүүхдэд ногдох зардлыг хэрхэн тооцох, түрээсийн төлбөр болон үйл ажиллагааны зардлыг хэрхэн хянах, гэрээний хэрэгжилтийг хэн шалгах вэ гэдгийг нийтэд ил тод болгох шаардлагатай. Ялангуяа шийдвэр гаргагчид болон санхүүжилт хүртэх байгууллагуудын хооронд ашиг сонирхлын зөрчил байгаа эсэхийг нягтлах нь чухал.

Эцсийн дүндээ улсын төсвийн тодотголоос 13.9 тэрбум төгрөгийг хассан нь уг хөтөлбөрийг бүрмөсөн зогсоосон гэсэн үг биш. Нийслэлийн төсвийн тодотголоор үргэлжлүүлэх боломжийн талаар яригдаж байгаа ч үүнийг бодит шийдвэр болсон мэтээр дүгнэхэд эрт байна.

Тэгэхээр гол асуулт нь 13.9 тэрбум төгрөгийг хаанаас гаргах вэ гэдгээс гадна, хэнд, ямар үндэслэлээр, ямар хяналтын дор олгох вэ гэдэгт оршино. Улсын төсвөөс хасагдсан санхүүжилтийг нийслэлийн төсвөөр нөхөх эсэх нь дараагийн тодотголын үеэр анхаарал татах асуудлын нэг хэвээр үлдэж байна.

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet