Явцын шинжилгээ авахаас "татгалзсаар" буй Ц.Магалжав нар наадмаар БНХАУ-ын лабораторитой хамтаръя гэж хүсжээ

Ямартай ч шударга ёс бийг бататгаж, М.Бадарчийн цолыг хураалаа. М.Бадарчид өвдөг шороодсон таван бөх ч цолоо нөхөж авлаа. Тэд өчигдрөөс наадмын бэлтгэлдээ гарч буй.

Харин үнэнчээр барилдсан ч допинг хэрэглэсэн бөхөд унаж, жил тойрон боломж, хөдөлмөрөө “хулгай”-д алдсан бөхчүүд явцын шинжилгээ авахгүй байгааг нэгэн дуугаар шүүмжилж байна.

Намар, хавар допинг хэрэглээд наамын өмнө туудаг

Ноднин заалны барилдаануудад явцын шинжилгээ авч байсан. Энэ жил тэгээгүй. 2024 он гарснаас хойш цөөнгүй тооны барилдаан болсон. Эдгээр нь Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдааны урьдач сорил, бэлтгэл ч болж өгдөг.

Хэд хэдэн эх сурвалжууд өдгөө бөхчүүдийн допингийн хэрэглээ бузгай өндөр буйг онцолсоор байгаа юм. Харин допингийн төрлийн бодисыг бөхчүүд намар, хаварт голчлон курсээр хэрэглэдэг байна. Ингэж биеэ задалж, хүч тамираа сэргээшийн тусламжтай нэмж, бэлтгэдэг. Харин наадмын барилдааны өмнөх саруудад хэрэглэсэн сэргээшээ туух, саармагжуулах тарилга хийлгэчихдэг аж.

Хэрэв цаг хугацаагаа зөв тооцвол жил тойрон сэргээш хэрэглэсэн бөхчүүд наадмын шинжилгээнд бүдрэхгүй гэсэн үг. Тийм учраас явцын шинжилгээ нь хамгийн оновчтой бөгөөд үр дүнтэй.

Гэхдээ явцын шинжилгээ авах үүрэг хуулиар МОНАДА буюу Допингийн эсрэг үндэсний төвд байхгүй. Монголын Үндэсний бөхийн холбоо хүсэлт тавьж, шинжлүүлэх ёстой. Тэгж ч ирсэн. Харин энэ жил МҮБХ-ны зүгээс явцын шинжилгээ авах хүсэлт ер гаргаагүй байна.

М.Бадарч арбитрт хандсанаар эхэлсэн бүртгэлийн маргаан

Тэр ч бүү хэл, энэ жилийн наадмын шинжилгээг Допингийн эсрэг үндэсний төвөөр хийлгэхгүй байх байр суурийг ч далд битүү илэрхийлээд эхэлжээ.

Эргэн сануулбал, М.Бадарч арбитрын шүүхэд хандсантай зэрэгцэн Допингийн эсрэг үндэсний төвийг хүчин төгөлдөр бус статустай болгох ажиллагаа явагдсан. 2017 онд Удирдах зөвлөлийн гишүүн Н.Цогтсайханы гарын үсгийг хуурамчаар зурж, шийдвэр гаргасан гэх үндэслэл тавьсан. Улмаар 2017 оноос хойших Допингийн эсрэг үндэсний төвийн бүх үйл ажиллагаа хуулийн хувьд хүчин төгөлдөр бус хэмээн маргаж эхлэв. Шинжилгээний хариутай, лабораторитай биш. Байгууллагатай нь.

Авчиг, Допингийн эсрэг үндэсний төв хамгийн анх 2007 онд үүсгэн байгуулагдсан. Тэр үед УЗ-ийн долоон гишүүн, нэг Гүйцэтгэх захирал гээд найман хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулагдав. Н.Цогтсайхан Гүйцэтгэх захирал болсон. Гэвч өөрийгөө “Үүсгэн байгуулагчдын нэг” хэмээн анкет нэмж бүртгүүлсэн гэх асуудал бий. Дүрэмдээ “Үүсгэн байгуулагч нь Удирдах зөвлөлийн гишүүн байна” гэж заасан. Үүгээр Н.Цогтсайхан бүртгэлийн хувьд Гүйцэтгэх захирал, дам утгаар УЗ-ийн ч гишүүн болчихсон гэж тайлбарлагддаг.

Тийм учраас анхнаасаа Удирдах зөвлөлийн гишүүн биш хүний гарын үсгийн асуудал бүртгэлд нөлөөлөх учиргүй.

Улмаар Допингийн эсрэг үндэсний төв Нийслэл дэх захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд хандсан юм.

Шүүх урьдчилсан хэлэлцүүлгээ Допингийн эсрэг үндэсний төвийн бүртгэлийг сэргээжээ

Одоогоор тус байгууллагын улсын бүртгэлийг буцаагаад зассан. Шүүхэд хандахаас өмнө улсын бүртгэлийн нэг байцаагчийн гомдлын дагуу, Допингийн эсрэг үндэсний төвийг хүчин төгөлдөр бус статустай болгочихсон байв.

Харин бүртгэлийг буцааж зассан нь шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгээр шүүх захирамж гаргасных. Урьдчилсан хэлэлцүүлгийн үеэр байцаагчийн гомдлоор байгууллагын бүртгэлд ийн өөрчлөлт оруулсныг хууль бус гэж үзжээ.

Үүний дараа гарын үсгийг нь хуурамчаар зурсан гэх Н.Цогтсайхан шүүх хуралдаанд гуравдагч тал болон оролцох хүсэлт гаргасан байна. Хүсэлтийг хангах эсэх шийдвэрлэгдсэний дараа, анхан шатны шүүх хуралдаан болох юм байна.

Гэвч энэ үндэслэлээр, “Допингийн эсрэг үндэсний төв хуулийн дагуу хүчин төгөлдөр байгууллага биш ээ. Шүүхийн шийдвэр ч эцэслэн гараагүй байна. Иймд наадмын шинжилгээг өөр газраар хийлгэе” гэж Баяр наадам зохион байгуулах комисст нэр бүхий хүмүүс хандаж яваа аж.

Ингэхдээ БНХАУ-ын лабораторитой хамтарч ажиллая гэж хэд хэдэн удаа аман байдлаар хүсэлт тавьсан байна.

Гэхдээ Баяр наадам зохион байгуулах комисс хүлээж аваагүй. Допингийн эсрэг үндэсний төвтэй дахин хамтарч ажиллахаар шийджээ.

Энэ нь ч зөв юм.

"Ц.Магалжав, Н.Цогтсайхан нар наадмын шинжилгээг БНХАУ-д хийлгэх хүсэлтэй юу"

Олон улсын дүрмээрээ Монголд допингийн шинжилгээ авах цор ганц хүчин төгөлдө байгууллага бий нь МОНАДА буюу Допингийн эсрэг үндэсний төв юм. Энэ байгууллагын урьд хугацаан дахь эрх ашгийн зөрчил, хагарал маргалдааны асуудал ил тод хэлэлцэгддэг байсан. Гэхдээ сүүлийн жилүүдэд Засгийн газрын хэмжээнд допинг дээр анхаарсан. Парисын олимпод “Цагаан туг” дор оролцох эрсдэл үүссэнээр бүр ч тусгайлан анхаарсан. Өөрөөр хэлбэл, одоо Допингийн эсрэг үндэсний төв бүрэн Монгол Улсыг төлөөлөн үйл ажиллагаа явуулж байгаа.

Харин нэр бүхий бөхчүүд болон зарим эрх ашгийн төлөөлөл одоо ч ДЭҮТ рүү дайрч байна. М.Бадарчаас анх эхэлсэн. Тэр ер шинжилгээний хариутай маргаагүй. Харин эхлээд “Шинжилгээ авсан АТГ, ЦЕГ, ТЕГ-ын хамтарсан баг мэргэжлийн сургалтад суугаагүй” гэж, дараа нь “Шээс сольсон” гэж, сүүлд нь улмаар “ДЭҮТ өөрөө хүчин төгөлдөр байгууллага биш” гэж тус тус маргаж эхэлсэн юм. Дээр дурдсанчлан, М.Бадарч арбитрт хандсан, ДЭҮТ-ийн улсын бүртгэлийг “оролдож” эхэлсэн цаг хугацаа давхацдаг юм.

Одоо М.Бадарч гүрийсээр. ДЭҮТ-ийг харлуулах оролдлого ч явагдсаар байна.

Эх сурвалжийн мэдээллээр, энэ жил явцын шинжилгээ авах хүсэлт гаргаагүй МҮБХ-ны тэргүүн Ц.Магалжав өөрөө Баяр наадам зохион байгуулах комисст “БНХАУ-тай хамтарч шинжлүүлье, ДЭҮТ хүчин төгөлдөр байгууллага биш юм биш үү” хэмээн ярьж яваа сурагтай.

Мөн "Миний гарын үсгийг хуурамчаар зурсан" гэж маргадаг Н.Цогтсайхан ноднин Монголд болсон Зүүн Азийн Залуучуудын наадмын шинжилгээг БНХАУ-д хийлгэхэд тодорхой нөлөөтэй оролцсон гэх. Энэ шугамаар, Ц.Магалжавтай нэг байр суурьтай гэж тайлбарлаж байна.

ДЭҮТ-ын сорьц шинжлүүлдэг БНСУ-ын KIST лаборатори бол тус улсын шинжлэх ухаан, технологийн төв юм. Азийн хамгийн том лаб, жилдээ 12 мянган шинжилгээ хийдэг. 2016 оны олимпод шинжилгээний 20-40 хувийг дангаар хийсэн. 596 эрдэм шинжилгээний ажилтантай том бүтэц юм байна.

Олон улсад хүлээн зөвшөөрдөг нь, “Цагаан туг” дор олимпод оролцох эрсдэлээс гарахын тулд WADA-тай нягт хамтран ажилласан нь ч тус байгууллага.

Өдгөө наадмын шинжилгээг үндэсний байгууллагаасаа татгалзаж, БНХАУ-тай хамтарч хийнэ, хүчин төгөлдөр бус гээд яриад эхэлбэл WADA ч “гайхна”. Наадмын дараа олимп бий!

Яв явсаар энэ бүхний цаана ямар ашиг сонирхол байгаа нь анхаарал татаж эхэллээ. Шударга ёс бийг М.Бадарч дээр авсан арга хэмжээ, өрнөсөн үйл явц бол харуулчихлаа. Одоо арай ч наадмын өмнө ДЭҮТ-өөс буцах шийдвэр гаргахгүй байлгүй. Гэхдээ л энэ жил явцын шинжилгээ аваагүй мөртлөө наадмаар өөр лабораторитай хамтарч ажиллая гэж яваа хүмүүс улсаа хорлох вий.

М.ТЭНГИС

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet