Судалгаа: Микропластикууд тархийг гэмтээж Альцхаймер, Паркинсоны өвчнийг даамжруулж байж магадгүй

Микропластик гэж нэрлэгддэг хуванцрын жижиг хэсгүүд Альцхаймер болон Паркинсоны өвчин үүсэхэд нөлөөлж байж магадгүй аж. Тэгвэл "Molecular and Cellular Biochemistry"-д нийтлэгдсэн нэгэн шинэ судалгаа микропластик тархинд үрэвсэл үүсгэж, гэмтээдэг таван биологийн механизмыг тодорхойлсон байна.

Дэлхий даяар 57 сая гаруй хүн зөнөх өвчинтэйгөөс гадна ойрын жилүүдэд Альцхаймер болон Паркинсоны тохиолдол эрс нэмэгдэх төлөвтэй. Микропластик нь эдгээр өвчнийг даамжруулж эсвэл түргэсгэж болзошгүй байгаа нь нийгмийн эрүүл мэндийн томоохон асуудалд хүргэнэ гэж судлаачид хэлж буй.

Сиднейн Технологийн Их Сургуулийн дэд профессор, эм зүйн ухааны эрдэмтэн Камал Дуа насанд хүрсэн хүн жилд дунджаар 250 грамм микропластик хэрэглэдэг гэж тооцоолжээ. Энэ нь ойролцоогоор нэг хоолны таваг дүүрэн хуванцартай тэнцүү хэмжээ юм.

Тэр "Бид микропластикийг маш олон эх үүсвэрээс авдаг. Үүнд бохирдсон далайн хоол, давс, боловсруулсан хүнс, цайны уут, хуванцар гамбанз, хуванцар савтай ундаа болон бохирдсон хөрсөнд ургасан хүнс орно. Мөн хивс, тоос шороо, нийлэг хувцасны ч авдаг. Полиэтилен, полипропилен, полистирол болон PET нь хамгийн түгээмэл хуванцарууд. Эдгээр микропластикийн ихэнх нь хүний биеэс гадагшилдаг. Гэвч судалгаанууд микропластик нь бидний эрхтнүүд, тэр дундаа тархинд хуримтлагддаг болохыг тогтоосон" гэжээ.

Микропластик тархинд хор хөнөөл учруулж болох таван үндсэн замыг судлаачид тогтоосон байна. Тэдгээр нь дархлааны эсүүдийг идэвхжүүлэх, исэлдэлтийн стрессийг нэмэгдүүлэх, тархины цусны хоригийг алдагдуулах, митохондрийн үйл ажиллагаанд саад учруулах, мэдрэлийн эсийг гэмтээх юм.

Дэд профессор Камал "Микропластик нь тархи цусны хоригийг (цуснаас төв мэдрэлийн систем руу ордог зүйлсийг шүүдэг тогтолцоо) сулруулж, бусад зүйлс нэвтрэхэд амархан болгодог. Үүний дараа дархлааны эсүүд болон үрэвсэлт молекулууд идэвхэжнэ. Энэ нь тархи цусны хоригийн эсүүдийг улам ихээр гэмтээдэг" гэжээ.

Тэр нэмж "Бие махбодь микропластикийг гадны биет гэж үзэж, тархины дархлааны эсүүд тэдэн рүү дайрдаг. Хорт бодис эсвэл микропластик зэрэг хүрээлэн буй орчны бохирдуулагч хүчин зүйлс тархийг хямраахад исэлдэлтийн стресс үүсдэг" гэсэн байна.

Эрдэмтдийн үзэж байгаагаар микропластик нь исэлдэлтийн стрессийг хоёр үндсэн аргаар үүсгэдэг. Микропластикууд эсийг гэмтээх чадвартай тогтворгүй молекулуудын хэмжээг нэмэгдүүлдэг байна. Мөн эдгээр молекулыг хянаж байдаг биеийн антиоксидант хамгаалалтыг сулруулдаг аж.

Камал "Микропластик нь митохондри энерги үйлдвэрлэхэд саад болж, АТФ буюу эс үйл ажиллагаа явуулахад шаардлагатай түлшний хангамжийг бууруулдаг. Энэхүү энергийн дутагдал нь мэдрэлийн эсийн үйл ажиллагааг сулруулж, улмаар тархины эсийг гэмтээдэг. Микропластикийн эдгээр нөлөөнүүд хоорондоо харилцан үйлчилж, тархины гэмтлийг улам нэмэгдүүлдэг байна" гэжээ.

Судалгаанд микропластик нь тодорхой мэдрэлийн өвчнүүдэд хэрхэн нөлөөлдгийг мөн тайлбарласан байна. Альцхаймерийн өвчний үед микропластикууд бета-амилоид болон тау уургийн хуримтлалыг дэмждэг байж магадгүй. Паркинсоны өвчний үед альфа-синуклеин уургийн бөөгнөрлийг үүсгэж, допамин ялгаруулдаг мэдрэлийн эсүүдийг гэмтээдэг байж магадгүй аж.

Одоогийн байдлаар илрүүлээд буй баримтууд микропластик нь Альцхаймер болон Паркинсоны өвчнийг хүндрүүлдэг болохыг харуулж байгаа юм. Гэхдээ шууд шалтгаант холбоог батлахын тулд нэмэлт судалгаа шаардлагатайг судлаачид онцолжээ. Гэхдээ эрдэмтэд өдөр тутамдаа хуванцар зүйл хэрэглэхийг багасгах алхмууд хийхийг зөвлөсөн байна.

Эх сурвалж: Science Daily

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet