Я.Содбаатарын төрд эдэлсэн 20 жилийн эрх ямба ба иргэдээс булаасан боломжууд

Янгугийн Содбаатар гэж сүүлийн 20 жил Монголын төрд хашаагүй алба, эдлээгүй эрх ямба цөөн, тэр хэрээр МАН-ын толгойд "дархлагдсан" хүн байдгийг монголчууд андахгүй. Түүний эрхэлж асан албан тушаалыг нэг бүрчлэн бичвэл энд багтахгүй. Тэрбээр 2012-2020 онд хоёр удаа УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон. Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд гурвантаа багтаж, Үйлдвэр, худалдааны дэд сайд, ЗТХ-ийн сайд, Шадар сайдаар ажилласан. Бүр тодруулбал, тэр бол цар тахлын эхэн үед Шадар сайд бөгөөд УОК-ын даргаар ажиллаж байсан билээ. Тавчиктай жагсаалаар огцорсон ч Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх тангаргаа өргөмөгцөө түүнийг дэргэдээ татаж, ЕТГ-ын даргаар томилж байв. Өдгөө эрх баригч МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын албыг хашиж байгаа нь ч Ерөнхийлөгчийн дэмжлэг, нам доторх фракцынх нь хүчийг илтгэх үзүүлэлт билээ. Энэ олон жил төрийн өндөр албан тушаал хашихдаа түүнд бүтээсэн өв гэхээс илүүтэй холбогдсон хэрэг төвөг их. Тендер "цөлмөсөн" компаниуд, түүнээр нь тэтгэгдэж нахиалсан ургийн модны сүлжээ, ЖДҮ сан, Хөгжлийн банкны хулгай гэхчилэн ард түмнээс булаасан боломжуудын талаар урт урт жагсаалт хөвөрнө.

Я.Содбаатар бол ЖДҮ санг "тоногчдын" нэг

Түүний төрөөс хумсалсан, түмний халаас руу гараа дүрсэн тод жишээ бол Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сангаас өөрийн эзэмшлийн болон хамаарал бүхий “Эпота Анарваан” ХХК, “Ти Эс Эм” ХХК -иудаар дамжуулан 2017, 2018 онд хоёр удаагийн зээллэгээр нийт хоёр тэрбум төгрөгийн зээл авсан явдал. Энэхүү үйлдэл нь ЗТХ-ийн байхад нь илэрч, бөөн шуугиан болсон ч хуулийн байгууллагад шалгагдаагүй өнгөрсөн.

Я.Содбаатарын ЖДҮ-ээс зээл авсан нэг компани болох "Эпато Анарваан" компанийн үүсгэн байгуулагч, Гүйцэтгэх захирал нь түүний эхнэр Б.Мөнгөнцэцэг байв. Жагсаалт задрах үед "Би сая л мэдлээ. Эхнэрийн найзуудтайгаа хамтарч байгуулсан компани" хэмээн мэдэн будилж байсан бол. Гал намжихтай зэрэгцэн " Би зээлээ эргүүлэн төлсөн. Манай компани 30 гаруй ажлын байр бий болгосон" гэж даналзаж байсан удаатай. Түүний хэлээд байгаа ЖДҮ нь долоо хоногийн төлбөр нь 2.9 сая төгрөг бүхий тансаг зэрэглэлийн эх нярайн сувилал шүү дээ. Ёс зүйн харицлага хүлээж ЗТХ-ийн сайдын суудлаа өгсөн болоод асуудлыг намжааж, алгуур бултсан байдаг.

Гэхдээ зээл авч эргэлтийн хөрөнгөө босгож чадалгүй хаалгаа барьсан мянга мянган жижиг, дунд бизнес эрхлэгчид үүнийг тод санаж буй. Тэрбээр хамгийн сүүлд буюу 2023 АТГ-т өгсөн хөрөнгө, орлогын мэдүүлэгт "Ти-Эс-Эм" ХХК-ийг 100 хувь эзэмшдэг гэх мэдээлэл нь нээлттэй санд бий. Харин “Эпота Анарваан” ХХК-д хамааралтай болох 2017, 2018 оны хөрөнгө орлогын мэдүүлгээр нь нотлогдоно.

2020 оны УИХ-д дэвшиж чадалгүй өнжсөн нь чухамдаа ЖДҮ сангийн зээлийнх нь балаг. Тухайн үеийн МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх намын "ЖДҮ-чдийг нэр дэвшүүлэхгүй" гэж амласан юм. Ингэхгүй бол ЖДҮ санг цөлмөсөн нөхөд намынхаа рейтингийн татаж унагах гээд байсан хэрэг л дээ. Гэхдээ Я.Содбаатар нэг удаа нэр татан, сонгуулийн ажилд идэвхийлэн оролцож ялалт авчирсныхаа хариуд Шадар сайдын суудлаар шагнуулсан.

Төрсөн ах дүүс Я.Содбаатар, Я.Сод-Эрдэнэ нарын Хөгжлийн банкны хулгай

Монголын төрд нүүрлэсэн "хулгай" болгонтой Я.Содбаатар нэр холбогдож ирсэн гэхэд хилсдэхгүй. Хөгжлийн банкны хулгайд мөн л түүний нэр цоллогдож, холбоо хамаарал нь илэрсэн ч уснаас хуурай гарсан.

2016 онд УИХ-ын гишүүн болмогцоо өөрийн төрсөн ах Я.Сод-Эрдэнээ Хөгжлийн банкны дэд захирлын суудал руу зүтгүүлсэн. Я.Сод-Эрдэнэ энэ үеэс эхлэн чанаргүй зээлүүдийн мэдээлэл задарч, хэрэг мандтал буюу 2022 он хүртэл Хөгжлийн банкны дэд захирал болон Хяналт шалгалт, тамгын газрын захирлаар тогтвор суурьшилтай ажилласан байдаг.

Я.Содбаатар 2018 оны Хөгжлийн банкнаас өөрийн хамаарал бүхий МБҮ трейд ХХК-аар дамжуулан 11.5 тэрбум төгрөгийн зээл авсан . “МБҮ трейд” -ийн 22 хувийн хувьцаа эзэмшигч нь "Хотол түмэн" ХХК. Харин “Хотол түмэн ” ХХК-нь Я.Содбаатарынх гэдгийг УИХ-ын гишүүн байхдаа өгсөн Хөрөнгө, орлогын мэдүүлгээс нь харж болно. Анх авсан зээл дээр долоон тэрбум төгрөгийн хүү нэмэгдэн нийт 18.5 тэрбум төгрөг болсон ч төлөөгүй аж.

Тэрбээр тухайн үед "Хотол түмэн" ХХК-г татан буулгачихсан, надад хамааралгүй гэж хэвлэлийнхэнд тайлбар хийсэн. Гэвч тус компанийн Хөгжлийн банкинд бүртгүүлсэн цөөнгүй барьцаа хөрөнгө түүний нутаг болох Өвөрхангай аймагт бүртгэлтэй байдаг.

Хөгжлийн банкны хэргийг шалгах үед тэрбээр ЕТГ-ын даргаар ажиллаж байсан таарсан. Тиймдээ ч уг хэрэгт 80 гаруй хүн холбогдон, шүүхээс ял сонсох хэмжээнд хүрч байхад өөрийн ахыг сугалж дөнгөсөн. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн найз, ЕТГ-ын дарга цаашлаад намдаа нөлөө бүхий гэдэг нь нөлөөлсөн үү.

Тусгай хамгаалалтын бүсэд 28 сая ам.доллароор боссон "Марал аялал" хотхон

Яармагт байрлалтай "Марал аялал" хотхон газрын хууль бус наймааны илрэл болон сүндэрлэж буй. Тодруулбал, уг хотхон ХУД-ийн 23-р хороо Богд уулын Арцатын ам буюу тусгай хамгаалалтын бүсэд оршдог. Угтаа бол энд аялал жуулчлалын зориулалттай отог байгуулах ёстой. Гэвч энд хууль зөрчин 16 давхар дөрвөн блок орон сууцны хороолол барьсан. Энэ хотхон бол МАН-ын генсек Я.Содбаатар, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нарын хамтарсан компаниудын хамтын бүтээл.

Гүйцэтгэгч тал нь З.Мэндсайханы эзэмшлийн "Нью сувагт констракшн" ХХК. Тус компанийн гүйцэтгэх захирал нь түүний эхнэр Б.Оюунсүрэн байдаг.

Харин захиалагч тал нь "Марал аялал" ХХК. Түүний 2024 оны хөрөнгө орлогын мэдүүлэгт “Нью сувагт констракшн” ХХК-д 100 хувь, “Марал-аялал” ХХК-д 50 хувь эзэмшдэг болох нь тусгагдсан. Энд дурдагдаж буй “Марал-Аялал” компаниараа хотхоныг нэрлэжээ.

Харин "Марал" ХХК-ийн хувьцаа эзэмшигчид З.Мэндсайханы хүү М.Чингүүн, "номингийн" хэмээх Ш.Баярсайхан болон "Ти Эс Эм" компани байгаа юм. "Ти Эс Эм" бол Я.Содбаатар, түүний эхнэр Б.Мөнгөнцэцэг нарын эзэмшлийнх. Уг компаниараа ЖДҮ сангаас зээл авсныг дээр дурдсан билээ.

Хотхон ашиглалтад орсноос хойш буюу 2025 оны хоёрдугаар сарын 11 нд "Марал аялал" компанийн эцсийн өмчлөгчийг Ш.Баярсайхан болгож өөрчилжээ.

"Марал аялал" компани 2014 онд аялал жуулчлалын зориулалтаар 5 га газар авсан боловч 450 айлын орон сууцны хороолол барьж, 2024 онд ашиглалтад оруулжээ. Уг хотхоныг эх үүсвэр нь тодорхой бус 28 сая ам. доллароор барьсан бөгөөд мөнгө угаасан байж болзошгүй гэдгийг эх сурвалж мэдээлж буй .

Ийнхүү төрийн өндөр албан тушаал хашиж байсан, хашиж байгаа эрхмүүд аалзны тор шиг хэрэлдсэн холбоо хамаарал бүхий компаниараа хууль зөрчин тусгай хамгаалалттай газар барилга барьж бярыг үзүүлж байна. Я.Содбаатар хэмээх Монголын төрд 20 гаруй жил эрх ямба эдэлсэн энэ хүний нэр холбогдсон "хулгай", хууль бус үйлдлийн талаар захаас нь сөхөхөд ийм байна.

Үргэлжлэл бий

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet