АН-ын ЗГ-ыг огцруулах акц хурцдахад У.Хүрэлсүх сайд нартай уулзаж, Н.Учрал тэтгэвэр ярьсаар гарч ирэв

Н.Учралын Засгийн газар бүрдээд яг 73 хоног өнгөрч байна. "Танхимынх нь гишүүдийн асуудал, үнийн өсөлт, татвар, иргэдийн амьдрал ер дээрдэхгүй байна" гэх шалтгаанаар Н.Учралыг огцруулах гарын үсгийг албан ёсоор О.Цогтгэрэлийн албан бланк дээр зурж эхэлж буйгаа даваа гарагт мэдэгдсэн.

Үндсэн хуулийн 43.1-т "Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг албан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхи уг саналыг дэмжсэн бол Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоол баталсанд тооцож, шинэ Ерөнхий сайдыг гуч хоногийн дотор томилно" хэмээн заасан байдаг.

Нэг үгээр хэлбэл, 126 гишүүнтэй парламентын дөрөвний нэгээс доошгүй нь буюу 32 гишүүний гарын үсэг цуглаж, огцруулах саналаа албан ёсоор тавивал УИХ гурав хоногийн дараа хэлэлцэж, 10 хоногт шийднэ. Дийлэнх нь дэмжвэл огцруулах тогтоол баталсанд тооцогдоно.

Эл мэдэгдлийн дараа Н.Учрал Ерөнхий сайдын хувиар анх удаа Засгийн газрын хуралдаанаас гарсан шийдвэрээ танилцууллаа. Ингэхдээ сонгуулийн оноо авах, үнэлэгдэх боломж бүхий хамгийн топ сэдэв "тэтгэвэр"-ийг ярьсаар гарч ирэв. 35 жил ажилласан хүний тэтгэврийг тогтоохдоо цалингийн 67.5 хувиар тооцдог байсныг 72.5 хувь болгоно, тэтгэврийн хэмжээг 2.6 сая төгрөгийн цалингаас тооцно гэх зэрэг тогтолцоог шинэчлэх агуулга бүхий НДШ-ийн хууль зүтгүүлж буйгаа дурдав. Ингэхдээ "НДШ-ийн тухай хуулийг энэ хаврын чуулгандаа багтаагаад УИХ баталчих юм бол намрын өргөн мэдүүлэх төсөв дээрээ барьж орж ирээд, төсвөө шийднэ. Энэ шинэчлэл төсөв дээр 2.4 их наядын ачаа өгнө" хэмээсэн юм.

Мөн Ардчилсан намд ёс зүйтэй олон хүн бий. Эл акц бол хэсэг бүлэг хүмүүсийн хийж байгаа улс төр л гэж харж байгаа. Тулгамдсан асуудлуудын өмнө улс төр аваачиж наагаад байж болохгүй.  Би эрүүлээр мэтгэлцэж байгаа. Ардчилсан намын аль ч гишүүнтэй, намынхаа аль ч гишүүнтэй өөрийн бодлого шинэчлэлээр уулзаж, ярилцахад бэлэн байна" гэв.

Уншигч та санаж байвал, Ардчилсан намын акц анх эхлэхдээ л тодорхой байсан. Баянхонгорт 19 настай цэрэг амиа алдсан хэрэгт салбарын сайд нь хариуцлага хүлээх ёстой. Н.Учрал Д.Батлут сайдаа огцруулахгүй бол УИХ-ын гишүүдийн бүрэн эрхээр Н.Учралыг огцруулах гарын үсэг цуглуулна хэмээсэн. Гэтэл АН-ын бүлгээс уг шаардлагыг хүргүүлээд яг хоёр долоо хоногийн хугацаа өнгөрөхөд Н.Учрал хариу өгөлгүй, Д.Батлутаа хамгаалсан. Иймд АН-ын зүгээс Н.Учралыг огцруулах гарын үсгийн албан ёсоор, намынхаа даргын албан бланк дээр зурж эхэлсэн юм.

Ташрамд дурдахад, АН-ын мэдэгдлийн дараа Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх зарим сайд нарыг өрөөндөө дуудаж уулзсан байдаг.

Харин акц эхлүүлсэн АН-ын дарга О.Цогтгэрэл "“Аргаа ядсан хүүхэд аавынхаа толгойг маажна” гэдэг үг байдаг шиг Засгийн газарт хариуцлага тооцох асуудал ярихаар байн байн хамтарсан Засгийн газарт Ардчилсан нам орох гэж байна гэж ярьдаг. Сайдын суудал өгчих гэдэг зүйл яриагүй, ор үндэсгүй яриа. Ерөнхий сайдыг огцруулах бланканд АН-ын 42 гишүүн бүгд зурна" хэмээсэн юм.

Мөн сүүлийн 10 жилийн махны үнийн өсөлтийг бодитоор харуулах үүднээс пүрэв гарагийн чуулганы үүдэнд мах өлгөсөн нь анхаарлын төвд оров.

Төсвийн тодотгол, Н.Учралыг огцруулах акц намрын чуулган руу сунах магадлалтай байна

Хөшигний ард, УИХ-ын дарга С.Бямбацогт О.Цогтгэрэлтэй уулзаж, "Шинэ Засгийн газрынхаа ажлыг хийлгэе. Огцруулах акцаа ядаж намрын чуулган руу ярь" гэх яриа өрнүүлсэн байна. О.Цогтгэрэл толгой дохиогүй ч түүний албан бланк дээрх гарын үсгийн тоо одоогоор тодорхойгүй байгаа юм.

 О.Цогтгэрэлийн бланк дээр хэн хэн гарын үсэг зурах вэ.

С.Баярцогтыг АН-ын генсекээр томилохоос өмнө бүлгийн хурал дээр нь бүлгийн даргын асуудал яригдсан. О.Цогтгэрэл Х.Тэмүүжингээ зүтгүүлж, Б.Пүрэвдорж талаас Б.Түвшин бүлгийн даргад яригдсан. Начир дээрээ О.Цогтгэрэлийг бүлгийнх нь 18 гишүүн л дэмжиж, С.Баярцогтыг жинхлэх томилгоонд барьцаалагдан хойшилсон байдаг. Генсекээ томилоод бүлгийн даргаа ярих гэтэл О.Цогтгэрэл гадаад руу явчихсан. Эргэн ирэхэд нь Н.Учрал таван сайдын суудалтайгаар хамтаръя гэхэд О.Цогтгэрэл |2027, 2028| оны сонгуулиа бодоод "гэдийчихсэн". Удалгүй "Д.Батлутаа огцруулахгүй бол чи өөрөө огцор" гэх акцаа төгөлдөржүүлж байна.

О.Цогтгэрэл АН-ын гишүүдийг "ТЭСО"-ийн ажилчид шиг нь үнэнч дэмжихгүйг намраас хойш хэд хэдэн удаа мэдэрсэн. Фракц төвтэй намын системээ саях ойлгож, дэд дарга нарынхаа суудлыг "эхийг нь эцээж, тугалыг нь тураалгүй" тарааж өгсөн. Одоо түүнийхээ үр шимийг хүртэнэ гэж сэтгэж яваа.

АН УИХ-д 42 суудалтай. Үүнээс Ерөнхийлөгчийн жигүүрийн 13 гишүүн О.Цогтгэрэлийг тэрсэх магадлал өндөр. Тус жигүүрт, АН-ын Б.Пүрэвдорж Ж.Батсуурь О. Амгаланбаатар Ц.Баатархүү П.Батчимэг Д.Ганбат Ж.Баярмаа Д.Энхтуяа П.Мөнхтулга С.Одонтуяа Р.Сэддорж Р.Эрдэнэбүрэн Д.Жаргалсайхан нар багтаж буй. Тэднээс бусдыг нь намын даргынхаа хүчээр хайрцаглаж чадна гэвэл АН-ын 29 гишүүн гарын үсэг зурна гэсэн үг.

Мөн Н.Учралын Засгийн газар байгуулагдахад нь эсэргүүцэн гүйж байсан Д.Амарбаясгалан, Л.Оюун-Эрдэнийн 30-ын талынхан О.Цогтгэрэлд хүч нэмнэ. Тухайлбал, Д.Амарбаясгалан, Л.Оюун-Эрдэнэ, С.Амарсайхан, Х.Булгантуяа, А.Ариунзаяа, Х.Баасанжаргал, П.Сайнзориг, О.Батнайрамдал, Б.Баярбаатар, Ж.Бат-Эрдэнэ, Э.Болормаа, Ц.Идэрбат, Г.Лувсанжамц, М.Мандхай, Л.Мөнхбаатар, Ч.Номин, О.Номинчимэг, Ч.Анар, Д.Ганмаа, М.Ганхүлэг, Ц.Сандаг-Очир, О.Саранчулуун, Б.Тулга, Г.Тэмүүлэн, Б.Уянга, М.Энхцэцэг, С.Эрдэнэбат, Б.Бат-Эрдэнэ, Ж.Алдаржавхлан, Н.Алтаншагай нар юм.

Үүнээс гадна Засагтаа багтаагаагүйд өстэй яваа ИЗНН-ынхан гарын үсэг зурах магадлалтай. Р.Батболдоо намын даргын тамга булаацалдсан асуудлаар нь намаасаа хөөчихсөн учир тэдэнд гурван гишүүний суудал бий.

Ингээд тооцоод үзэхээр лав 62 гишүүний гарын үсэг цуглачихаар байна.

Төсвийн тодотголоо хуулийн хугацаандаа буюу наадмын өмнө оруулж ирвэл Н.Учралын Засгийн газрын уналт, улам ширүүснэ.

Төсвийн тодотголыг ирэх долоо хоногт |2026.06.15| оруулж ирэхээр яригдаж эхэлжээ. Хэрэв төлөвлөж, баталсан төсвөө тодотгоно гээд зүтгэвэл энэ Засгийн газрын орших хугацаа доошоо пуужиндана гэсэн үг.

Төсвөө наадмын өмнө л тодотгох боломжтой.

Сая УИХ-аар дэмжүүлсэн Дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдлийн төсөлд Монгол Улсын эдийн засгийг 2027 онд 5.8 хувь, 2028 онд 6 хувь, 2029 онд 6.3 хувиар өсөхөөр тусгасан бол инфляцыг ирэх онд 7 хувьд хүрч алгуур буурснаар 2028 онд 6 хувь, 2029 онд 5 хувьд хүрч Монголбанкны зорилтот интервалын доод хэмжээнд хүрэхээр төсөөлжээ. Харин Нэгдсэн төсвийн орлогын доод хэмжээг 2027 онд 34.8 их наяд, зарлагын дээд хэмжээг 36.5 их наяд байхаар тусгаж, 2029 онд төсвийн орлогын доод хэмжээ 39.7 их наяд, зарлагын дээд хэмжээ 40 их наяд давахаар тооцжээ.

Засгийн газрын өрийн хэмжээ 2027- 2028 онд ДНБ-ий 50 хувь, 2029 онд 45 хувьд хүрэхээр хуулийн төсөлд тусгажээ. Хэдийгээр дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд зарим макро эдийн засгийн үзүүлэлтийг оновчтой төсөөлсөн ч төсвийн орлогын төсөөллийг өмнөх жилүүдийн адил хэт өөдрөг тооцсон гэж эдийн засагчид байр сууриа илэрхийлээд буй.

Нөгөө талд Н.Учрал "наадмыг л давчихвал учиртай" гээд Засгийн газраа ганхуулахгүйн тулд төсвийн хүрээний мэдэгдлийг наадам давуулж, |2026.09-сард| шинэ төсөвтэй хамт оруулж ирэх талаар "сэтгэж" яваа.

Гэвч хугацаа хойшлох, асуудлаас зугтаах тусам 2027 оны төсөв хэцүүднэ. Эрүүл мэндийн салбарын албан хаагчдын үндсэн цалинг наймдугаар сараас эхлэн сар бүр 9 хувиар нэмэх, боловсролын салбарын албан хаагчдын үндсэн цалинг аравдугаар сарын 31 хүртэл 50 хувиар, арван нэгдүгээр сарын 1-нээс 26 хувиар нэмэх шийдвэрүүдийн ард их наяд төгрөгөөр хэмжигдэх эл цалингийн нэмэгдлийг төсөвт тодотгол хийж шийдэхээс аргагүй байдал хүлээж байна. Энэ онд тодотголоор дээрх санхүүжилтийг шийдсэн ч ирэх жилүүдийн төсвийн урсгал зардлын дүнд нөлөөлнө. Хэрэв Н.Учралын амиа аргацаасан буюу төсөв тодотгож, гал авалгүй, Засгийн газраа огцруулахгүйгээр наадам давах санаагаа гүйцэлдүүлж, есөн сард энэ асуудал яригдаж эхэлбэл "дефолт" зарлаж ч мэдэхээр нөхцөлтэй буй билээ.

О.ОНОН

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet