Хэрэгтэй ч шууд хэрэглэж боломгүй С.Цэнгүүний хуулийн төсөл

УИХ-ын гишүүн С.Цэнгүүн Төрийн шагналын тухай хуулийн төсөл санаачлан боловсруулсан нь өргөн баригдаж амжаагүй байхдаа л олны анхааралд ороод амжив. Тэр тусмаа тус хуулийн төслийн наймдугаар зүйлд "Төрийн шагналаар шагнах тоо, хэмжээ, хязгаар" зүйлд жилд ганцхан малчинд "Улсын аварга малчин" цол олгох тухай тусгасан олны гол усаар нэг "шуугиан" тарив.

Түүнийг "Тойргоос гараагүй, жагсаалтын гишүүн малчдын аж байдал, амьдралыг мэдэхгүй атлаа хөдөлмөрийг нь үнэгүйдүүлэх хуулийн төсөл санаачиллаа. ХХААХҮЯ-ны тогоо руу өнгийж өмнөөс нь ажлыг нь хийхийг завдлаа" гэх. Нөгөө талаас барууны үзэлтэй намын залуу гишүүний хувьд зайлшгүй анхаарах ёстой зүйл санаачиллаа. Шагнал урамшуулал социализмын үед байсан, үүнийг халах нь зүйн хэрэг. Түүнчлэн Монгол орны бэлчээрийн даац хэтэрч цөлжилт, ургамлын гарц доройтсон асуудлыг шийдэх цаг нь болсон" хэмээн өмөөрөх.

Халуун улс төрийн хажуугаар уг хуулийн төсөл нэлээд "өндөр"-ийг авах шинжтэй. Дээрх иргэдийн байр суурь хоёул зөв, буруушаах арга үгүй. Хөдөө орон нутагт малын тоо толгой ихсэж, бэлчээрийн даацын асуудал яригдаад удаж байна. Түүнчлэн малчид өвөлжөө, хаваржаагаа бусдаас харамлаж хоорондын үйл ойлголцол, маргаан, мөргөлдөөн тасрахгүй удаж байгаа.

Нэг талаас малчдын амжьргааны эх үүсвэрийг төр ил цагаан цөөлөх бодлого барьж болохгүй. Харин цөөхөн малын ашиг шимээр аж амьдралаа бүрэн залгуулах зах зээл, боломжийг нь нээж өгөх учиртай атал улстөрчид Улс, аймгийн аварга малчдыг танилын хүрээгээр тодруулж, тойрогтоо ажиллах нэрийдлээр сонгуулийн сурталчилгаа хийдэг нь үнэн. Угтаа аймаг, улсын аварга малчдын тоо тоймгүй олон болсон нь ч үнэний ортой.

С.Цэнгүүн гишүүний хуулийн төсөл зөвхөн Улсын аварга малчны тоог жилд нэг айлд олгох бус олон шагнал урамшууллын тоог цөөлөх тухай тусгасангүй. Ц.Элбэгдорж Ерөнхийлөгчийн үед санаачлаад дэмжлэг олоогүй асуудал буюу төрийн одон, медалийг нийтээр нь цэгцлэх тухай хуулийн төсөл юм. Тухайлбал,

Төрийн эрхэм дээд шагналын тоо, хязгаар:

• Чингис хаан одонг 5 жилд нэг удаа, 1 хүртэл иргэнд;
• Улсын баатар одонг 3 жилд нэг удаа, 1 хүртэл иргэнд.

Бүтээлд олгох төрийн дээд шагналын тоо, хязгаар:

• Төрийн соёрхол тэмдгийг 2 жилд нэг удаа, 1 хүртэл бүтээлд;
• Найрамдлын дээд шагналыг олгох тоо, хязгаар:
• Алтан гэрэгэг 3 жилд нэг удаа, 1 хүртэл иргэнд;
• Мөнгөн гэрэгэг жилд нэг удаа, 1 хүртэл иргэнд.

Энхийг сахиулах үйлсийн хүндэт шагналыг олгох тоо, хязгаар:

• Энхийн төлөө тэмдгийг жилд 3 хүртэл иргэнд;
• Иргэний хүндэт шагналыг олгох тоо, хязгаар:
• Эр зоригийн тэмдгийг жилд 5 хүртэл иргэнд;

Хүн амын өсөлтийг дэмжих бодлогын хүрээнд олгох шагналын тоо, хязгаар:

• Эхийн алдар нэгдүгээр, хоёрдугаар зэргийн одонг холбогдох хуульд заасан шаардлагыг хангасан эхэд;

Мал сүргийн эдийн засгийн үр өгөөжийг дэмжих  бодлогын хүрээнд  олгох шагналын тоо, хязгаар:

• Улсын аварга малчин тэмдгийг жилд 1 хүртэл иргэнд, Аймгийн аварга малчин тэмдгийг жилд 21 аймаг тус бүрээс 1 хүртэл иргэнд хэмээн тусгасан байдаг.

Уг хуулийн төсөл хэрэгтэй юу гэвэл хэрэгтэй. Гэхдээ шууд аваад хэрэглэж боломгүй. Түүний санаачилсан хуулийн төсөл хууль болтлоо зургаан даваа давар учиртай. Тухайлбал, өргөн баригдах, хэлэлцэх эсэх, ажлын хэсэг, анхны хэлэлцүүлэг, эцсийн хэлэлцүүлэг, батлах эсэх рүү очно. Тиймээс уг хуулийн төсөл дээр салбарынхан сайн ажиллаж шүүсийг нь шахаж гэмээн хэрэгтэй хууль болохыг үгүйсгэхгүй.

Б.САНАА

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet