Нэг нүхэн гарц, 21 аймгийн төрх

Улаанбаатарын “Мөнгөн завъяа”-гийн урдах нүхэн гарцаар доош буухад хотын саарал хана гэнэт Монгол орны 21 аймгийн өнгө төрхөөр солигдоно. Алтайн өндөр уулсаас говийн шаргал элс, хөвч тайгын гүн хөх нуураас тал нутгийн түүхэн дурсгал хүртэл Монголын 21 аймаг болоод нийслэл хотын төрхийг нэгэн орон зайд хамт дүрсэлжээ.

Гаднаасаа бол хуучирч, хагарсан энгийн нэгэн нүхэн гарц. Харин хэдхэн алхмын цаанаас  өнгө өнгийн зураг угтаж, доош буух тусам Монгол орныг баруун, зүүн талаас нь хөндлөн гулд тойрон аялах мэт болно.

Нүхэн гарцын ханын нэг талд аймаг бүрийн онцлогийг илэрхийлсэн байгаль, газар нутаг, ан амьтны дүрслэл үргэлжилнэ. Нөгөө талд нь нэрт яруу найрагч Данзангийн Нямсүрэнгийн “Дөрвөн цаг” шүлэг босоо монгол бичгээр хөвөрч, Монгол орны байгаль, түүх, бичиг соёлыг танилцуулах бяцхан урлагийн орон зай болжээ.

Баруун хязгаараас зүүн хязгаар хүртэл

Аялал Баян-Өлгийн Алтай таван богдоос эхэлж, Ховдын Цамбагарав уул, Говь-Алтайн Ээж хайрхан, Завханы Отгонтэнгэр, Увсын Хяргас нуураар үргэлжилнэ. Цааш Баянхонгорын Оюу Номин нуур, Хөвсгөлийн далай ээж, Өвөрхангайн Улаан цутгалан, Архангайн Тайхар чулуу, Орхоны Бөөрөнхий сайр, Булганы Хөгнө Тарнын дүрслэл залгана.

Үргэлжлээд Төв аймгийн Цонжин болдог, Дархан-Уулын Тахилгат их Дархан-Уул, Сэлэнгийн Сайхны хөтөл, Говьсүмбэрийн Чойрын Богд уул, Дундговийн Цагаан суварга, Өмнөговийн Хонгорын элсийг тольдоод, төгсгөлднь Хэнтийн Бурхан Халдун, Дорноговийн Хамарын хийд, Сүхбаатарын Шилийн богд, Дорнодын Ялалтын хөшөө хүрч өндөрлөнө. Ийнхүү нүхэн гарцаар хэдхэн минут алхаж өнгөрөхдөө уулсаас нуур, нуураас тал, талаас говь руу шилжих мэт Монгол орныхоо байгалийн олон төрхийг нэг дороос харж, сэтгэлээ баясгах боломжтой.

6-7 долоо хоногийн хөдөлмөр

“Мөнгөн завъяа”-гийн урдах нүхэн гарцыг урлан, үзэсгэлэнгийн танхим болгосон хүмүүс бол зураач А.Энхмандах, Е.Ган-Эрдэнэ, А.Есүй тэргүүтэй 15 уран бүтээлч, сайн дурынхан бөгөөд тэд 6-7 долоо хоног зарцуулжээ. 

Зураач А.Энхмандахын хэлснээр 21 аймгийн дүрслэлийг сонгохдоо тухайн нутгийн онцлогийг илэрхийлэхийн зэрэгцээ хүмүүсийн сайн мэддэг, очиж үзэхийг хүсдэг газруудыг түлхүү сонгожээ. Тиймээс ханын зураг бүр зөвхөн газар орныг танилцуулаад зогсохгүй, тухайн нутгийн ан амьтан, ахуй байгалийн онцлогийг давхар харуулна.

Харин эсрэг талд нь “Дөрвөн цаг” шүлгийг босоо монголоор бичсэн нь байгаль, бичиг соёлыг нэг дор илэрхийлэх зорилготой гэнэ. “Дөрвөн цаг” бүтээл нь Монгол орны олон өнгө төрхийг агуулдаг учраас ханан дээрх байгалийн дүрслэлүүдтэй зохицно гэж уран бүтээлчид үзжээ.

Нүхэн гарцын шинэ үзэгчид

Өнөөдөр нээлтээ хийх гэж буй залуусын уран бүтээлээс улбаалан нүхэн гарцаар өнгөрөх хүмүүсийн хандлага ч өөрчлөгджээ. Томчууд яаран алхаад өнгөрөхөөс зураг бүрийг ажиглаж, хүүхдүүд хаана ямар газар байгааг асууж лавлан саатах болсон байна.

Хүүхдээ дагуулж явсан хүмүүс “Энэ өмнө нь чиний очсон газар байна”, “Энэ ээж, аавынх нь төрсөн газар” хэмээн зурагтай холбон ярилцаж байгаа нь уран бүтээлчдэд хамгийн сайхан сэтгэгдэл төрүүлдэг гэнэ.Зарим хүн ханын зургуудыг музейтэй зүйрлэж байв. Нэгэн хүн “Монгол орны үзэсгэлэнт газруудаа нэг дороос харлаа. Үүнийг хийж байгаа залуучууддаа баярлалаа” хэмээсэн бол Хөгнө Тарнад саяхан очсон өөр нэг хүн ханан дээрх зургийг хараад аяллын дурсамж нь сэргэснийг ярилаа.

Харин хүүхдүүдийн хувьд энэ нь Монголын газар нутгийг сонирхох нэгэн төрлийн хичээл болж байна. “Энэ хаана байдаг вэ?” гэх асуултаас эхлээд “Энд очиж үзье” гэсэн хүсэл төрөх боломж өгчээ.

Урлагийн бүтээл заавал галерейн хананд байх албагүй. Хүмүүсийн өдөр бүр алхдаг замд ч урлаг оршиж, танихгүй газрыг сонирхуулах, очиж үзээгүй нутгаа төсөөлүүлэх, өнгөрсөн аяллаа сануулах боломжтойг энэ нүхэн гарц харуулж байна. Харин түүнийг хараахан мэдээгүй, үзээгүй хүнд бол нэг асуулт үлдэх вий. Мөнгөн завъяагийн тэр нүхэн гарц үнэхээр ямар болсон бол?

Л.НОМУН

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet