МАН дахь Ерөнхийлөгчийн БЭТ буюу Монгол төрийн ЗБ Я.Содбаатар

Ууган намын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдсоноосоо хойш угсруулан хоёр ч Засгийн газар огцруулчихаад байгаа этгээд бол Я.Содбаатар. Тэрбээр 2024 оны долоодугаар сарын 5-нд МАН-ын генсекээр томилогдсон байдаг. Хоёр жил хүрэхгүй хугацаанд Л.Оюун-Эрдэнэ, Г.Занданшатар нарын кабинетыг "татан буулгачихаад", гурав дахийг нь Н.Учралаар тэргүүтэй "угсарчихаад" буй.

Түүнийг Ерөнхийлөгчийн хүн гэдгийг хэнбугай ч хэлүүлэлтгүй мэднэ. Нам бус байх ёстой Төрийн тэргүүний МАН дахь онцгой Бүрэн эрхт төлөөлөгч гэдэг нь ч цаг хугацаа өнгөрөх тусам ил болж байна. Угаас дотоод хагарлаа дарж ядаж буй тус намыг улам бутаргаж буй нь ах нарын фракц. Энэ байдалд нь дургүйлхсэн намын гишүүд, улстөрчид ил цаг хэлэх боллоо.

Монголын өнөөгийн улс төрийг авч үзье гэвэл 30 жилээр хэмжинэ. Үүний 20 жилийг нь Я.Содбаатар хамт бүтээлцэв. Гэхдээ бүтээсэн өв, байгуулсан гавьяа гэхээс илүү "цүнхэлсэн" тендер, төсөв л яригддаг нь нууц биш. Түүний төрөөс "цүнхэлсэн" хөрөнгө, түмнээс хулгайлсан боломжуудын талаар үргэлжлүүлэн хүргэе.

Я.Содбаатарын төрд үрслүүлсэн "ургийн мод"

Доорх хэсэгт гарах олон нэрсийн ойлгомжтой байдлыг хангах үүднээс Я.Содбаатарын ургийн модны учир холбоосыг энд сийрүүлье. Уг жагсаалтыг мэдээж төрсөн ах Я.Сод-Эрдэнэ нь тэргүүлнэ. Өөрийг нь УИХ-ын гишүүн болохтой зэрэгцээд ах нь Хөгжлийн банкны дэд захирал болж, 2022 он хүртэл ажилласан. Харин Я.Сод-Эрдэнийн эхнэр Р.Сарантуяа 2016 оноос ШӨХТГ-ын даргаар ажиллаж байгаад ажлаа өгсөн байдаг. Р.Сарантуяагийн дүү нь Р.Отгонбаяр.

Мөн төрсөн дүү Я.Содчимэг 2021 оны үед ЭТТ-д Санхүүгийн хэлтсийн мэргэжилтнээр ажиллаж байв. Харин бага дүү Я.Содсоёмбо нь ХХААХҮЯ-ны харьяа газар болох Жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сангийн мэргэжилтнээр ажиллаж байгаад жирэмсний амралт, хүүхэд асрах чөлөө авсан байдаг, 2018 онд. Энэ нь цаг хугацааны хувьд Я. Содбаатарын ЖДҮ-гийн зээл авсан онц цагтай мөргөлдөж буй.

Эргэн сануулахад, тэрбээр өөрийн эзэмшлийн болон хамаарал бүхий “Эпота Анарваан” ХХК, “Ти Эс Эм” ХХК -иудаар дамжуулан 2017, 2018 онд хоёр удаагийн зээллэгээр нийт хоёр тэрбум төгрөгийн зээл авсан билээ.

Түүнчлэн ЦЕГ-ын дэд дарга, Бригадын генерал О.Ганбатыг түүний хууль хүчний байгууллагад "суулгасан моддын" нэг гэдгийг өвөрхангайнхан ярих юм билээ. Тэрбээр Өвөрхангай аймгийн цагдаагийн газарт хэв журмын цагдаас ажлын гараагаа эхлүүлж байсан бөгөөд 2017-2021 онд тус аймгийн цагдаагийн газрын даргаар ажиллаж байв. Түүнийг өсөж дэвжихэд Я.Содбаатарын дэмжлэг чамгүй байсан гэх. Тэд нэг нутгийнх аж. Я.Содбаатар 1992 онд Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын сургуулийг төгссөн. Өвөрхангай бол түүний улстөрчийнхөө хувьд "усалдаг" тойрог нь, бизнес, өмч хөрөнгөө "хадгалдаг" найдвартай газар нь.

Зэс эрдэнийн хувиас завшсан нь

Өмнөх нийтлэлдээ "Монголын төрд нүүрлэсэн "хулгай" болгонтой Я.Содбаатар нэр холбогдож ирсэн гэхэд хилсдэхгүй" хэмээн бичсэн нь зүгээр ч нэг үг биш юм. Түүний бас нэгэн баялагийн хулгай, иргэдийн боломжийг булаасан өөр үйлдэл бол Зэс эрдэнийн хувиас завшсан явдал. Энэ асуудал түүнийг ЕТГ-ын газрын даргаар ажиллаж байхад нь ил болж дуулиан дэгдсэн.

2023 оны есдүгээр сарын 11-нд "Эрдэнэт" үйлдвэрийн ахмадууд Улаанаатар хотод ирэн хэвлэлийн хурал хийсэн. Ингэхдээ “Я.Содбаатар тэргүүтэй бүлэглэл бидний хувьцааг дээрэмдэж байна” хэмээгээд түүний ах Я.Сод-Эрдэнэ түүний найз Мөнхжаргал, “Зэс эрдэнийн хувь” ХХК-ийн ТУЗ-ийн дарга Галсанням нарын зургийг үзүүлэн ярьсан байдаг. Орхон аймгийн 20 гаруй мянган иргэнд очих ёстой байсан 70 орчим тэрбум төгрөг "хулгайлагдсан" гэх асуудал эндээс гарч ирсэн.

"Зэс эрдэнийн хувь” бол "Эрдэнэт" ТӨҮГ-ийн овоолго хаягдал дээр ажилладаг компани. 30 хувийг Орхон аймгийн 24,500 иргэн, 70 хувийг “Бльюмон металс” ХХК эзэмшдэг аж. Харин Я.Содбаатар тус компанийн хувьцааг бусдаар дамжуулан эзэмшдэг , ашиг хүртдэг гэх мэдээлэл гараад удаж буй. Тэгвэл яаж гэдэг асуудал үүснэ.

Зэс эрдэнийн 70 хувийг эзэмшдэг “Бльюмон металс” ХХК -д 28 хувийг эзэмшдэг "Эрдэнэт коппер корпорэйшн" ХХК нь Я.Сор-Эрдэнийн эхнэр Р.Сарантуяагийн дүү Р.Отгонбаярынх. Гэхдээ 2022 оноос цаасан дээрх эзэмшигчийн бүртгэл мэдээлэлд хөдөлгөөн орсон байгаа юм.

Тус компанид хувьцаа эзэмшдэг өөр нэг компан бол Занера Амани гэх Австрали эзэнтэй Сингапур компани. Я.Содбаатар өөрийн бусдаар дамжуулан эзэмшдэг хувьцаагаа тус компанид заржээ. Ингэхдээ мөн л өөрийн ах, түүний эхнэр, эхнэрийнх нь дүү зэрэг хамаарал бүхий хүмүүсийн дансыг ашиглан мөнгө авсан гэдгийг эх сурвалжууд хэлж буй. Тус мөнгөн дүн гурван тэрбумаар яригдана.

Ерөөс улс төрийн томчууд ХОМ зэрэгтээ өөрийн хөрөнгөө ядмагхан мэдүүлж, цаасан дээрх бүртгэлээ цэвэрхэн зохицуулачихаад төрийн мөнгөнөөс хувьдаа халаасалдаг арга улам нарийссаар.

Яагаад энэ ноцтой баялгийн хулгай болчихож байгаа юм бэ гэхээр Орхон аймгийн иргэд байгуулсан. “Эрдэнэт үйлдвэр”-тэй 20 жилийн хугацаатай гэрээ хийж, түүндээ үндэслэн банкны зээл авч, хөрөнгө оруулагч татан оролцуулж үйлдвэрээ барьсан байгаа юм. “Эрдэнэт үйлдвэр” 100 хувь төрийн өмчит болмогцоо иргэдээс нүүрээ буруулж эхэлж. Ингээд баялгийн жинхэнэ эзэд ашгаа хүртэж чадахгүй байхад төрийн томчууд хувьцааг нь гадаад компанид дамлаж зараад, ашиг хүртээд сууж байна

Аргаа барсан иргэд хэвлэлийн хурал хийсэн нь тэр. Гэтэл өдгөө ч асуудал цэгцрээгүй УИХ-ын гишүүн Э.Бат-Амгаланд хаяглан Төрийн ордны гадаа жагсаад хоёр сарын нүүрийг үзэх гэж байна. Атал төр дүлий дүмбэ царайлсаар, төрийн "Ерөнхий зохион байгуулагч" Я.Содбаатар тэргүүтэн хараагүй мэт гүрийсээр л.

Эрдэнэтийн тендерүүдийг ингэж түүдэг

Я.Содбаатарыг Монголын улстөрчийн гуншин мэт болсон "Эрдэнэтийн тендерчин" гэх нэр бас дагалдана. Гэхдээ мөн л өөрөөсөө зайдуухан, ойрын хүмүүсийнхээ компаниар түүдэг аж. Нэг л жишээ дурдахад, түүний хамаарал бүхий “Нама-Оч” ХХК нь 2019 оны тавдугаар сараас 2020 оны дөрөвдүгээр сарын хооронд таван удаагийн давтамжтайгаар нийт 1.9 тэрбум төгрөгийн ган хоолойг “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-т худалдсан баримт байна. Тус компани түүний ах Я.Сод-Эрдэнэ болон эхнэр Р.Сарантуяа нарынх бөгөөд Я.Сод-Эрдэнийн 2016 оны хөрөнгө оруулгын мэдүүлгээр нотлогдож буй.

Тэрбээр УИХ, Засгийн газрын гишүүн явах үедээ төрд төрөл төрөгсдөө “шахдаг” байв. Одоо тэд нь ч хөлөө олж, эхнээсээ Хөгжлийн банкны хэрэг төвөгт орсон ч “мултарч” хоцроод нам гүмхэн байх болов. Гэхдээ Я.Содбаатарт өдгөө хамаатан садны гар хөл дутамгүй болсон. ЕТГ-ын дарга байхдаа, намын УЗ-ын гишүүний хувьд, Ерөнхийлөгчийн нэрээр данайлган төрд хийж буй томилгоо бүр нь түүнийг тохируулан дэмжих нь дамжиггүй.

Өмнөх нийтлэлийг дараах линкээс уншина уу.

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet