Байр суурь: Мах дэндүү үнэтэй байна. ЗГ-аас арга хэмжээ авах гэсээр байтал жам ёсоороо буух цаг нь болчихлоо

Өчигдөр АН-ынхан махны үнийн өсөлтийг бодитоор харуулах зорилгоор чуулганы үүдэнд мах өлгөлөө. Тухайлбал, 2016 онд 26 мянган төгрөгөөр 4кг хонины мах худалдан авах боломжтой байсан бол 2026 онд тус өртгөөр 980гр мах авч хүрэхийг харуулсан юм.

Эргэн сануулахад, Нөөцийн махны хомсдолтой холбоотойгоор Х.Нямбаатар огцорсон. Тэр цагаас махны үнийн өсөлтийг тогтворжуулна, хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ гэж Ерөнхий сайд Н.Учрал ч, шинэ Хотын дарга Б.Пүрэвдагва ч мэдэгдсэн. Гэтэл махны үнэ буурч, тогтворжих битгий хэл өдөр өдрөөр өссөөр үхрийн цул мах зах дээр 33-39 мянган төгрөгөөр худалдаалагдаж байна.

Иймд УИХ-ын гишүүдээс махны үнийн өсөлтийн агуулгаар тодруулга авлаа.

-Д.Цогтбаатар: Махны үнийн өсөлт дээр зах зээлийн зарчмаа л барих хэрэгтэй. Хэн нэгэн загнаад үнэ буулгадаггүй юм шүү-

"Би өөрөө явж мах худалдаж авсан гэж худлаа яриад яах вэ. Манай гэр бүлийн хүн хүнсээ цуглуулдаг. Махны үнэ дэндүү өссөн нь үнэн. Үхрийн ястай мах 33-34 мянга, цул мах тэрнээс өндөр үнэтэй байна. Хонины мах 24-27 мянга. Бүтэн хонины мах авлаа гэхэд 700 мянга гарсан. Нөхцөл байдал хүнд байна. Энэ их үнийн өсөлтийн дэргэдүүр шүлхий өвчин гарлаа, одоо махны үнэд хэрхэн нөлөөлөх вэ.

Мал гаргадаггүй, махны хомсдол үүсэх эрсдэлтэй үед нийлүүлэлтийг алдагдуулахгүй байх үүднээс нөөц бүрдүүлдэг. Ингэхийн тулд төсвийг нь сайн бүрдүүлж өгөх шаардлагатай. Ялангуяа хот суурин бүс газруудад нөөцөө хангалттай бүрдүүлсэн байх ёстой. Яагаад гэвэл зах зээл эрэлт, нийлүүлэлтийн уулзвар дээр явж байж, үнэ тогтдог. Нийлүүлэлт сайн байж байвал үнэ тогтвортой байх магадлалтай. Зах зээлийн зарчмаа л барих хэрэгтэй. Хэн нэгэн загнаад үнэ буулгадаггүй юм шүү".

-Б.Бат-Эрдэнэ: "Монополын эсрэг газар"-ын даргыг яаралтай явуулах ёстой. "Хуц ухна" тавьчихсан юм шиг даргаа байлгаж байдаг харилцаа байх ёсгүй. Хохирлыг нь ард түмэн үүрч байна-

Өнгөрсөн долоо хоногийн хагас сайн өдөр үхрийн мах худалдаж авахад 33-34 мянган төгрөгийн үнэтэй байсан.

Би нэг зүйл дээр ууртай байна. Махны үнэ гэхээс илүүтэйгээр эдийн засгийн зохицуулалтыг хийх ёстой газар нь ажлаа хийхгүй байна. Хуучин "Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар" буюу одоогийн "Монополын эсрэг газар". энэ газар ажлаа хийдэг байсан бол махны үнэ, махны эрэлттэй холбоотой харилцааг зохицуулах ёстой. Би өөрөө "Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар"-ын даргаар ажиллаж байсан учир энэ талаар маш сайн мэдэж байгаа. "Стандарт хэмжилзүйн газар"-ыг унтуулж байсан Б.Билгүүн гэж нөхөр "Монополын эсрэг газар" дээр очоод унтуулж байна. Төрийн албаны нэг даргаас нөгөө даргад шилжиж явдаг, төрийн байгууллагуудыг унтуулдаг бактериудыг бид устгах ёстой. Би өөрт нь хэлж байсан. "Чи энэ байгууллагыг унтуулж болохгүй, ажлыг нь хийлгэх ёстой" гэж.

Үнэ гэхээс илүү эрэлт, нийлүүлэлтийн зарчимд нөлөөлж байгаа нөлөөллүүд байгаа. Тухайлбал, эмээлтээс орж ирж байгаа махны нийлүүлэлт дээр ченж гэж яригддаг нөхдүүдийн оролцоо маш өндөр байдаг. Энэ бол бодит байдал. Миний ажиллаж байх цаг хугацаанд үүн дээр тодорхой арга хэмжээ авч байсан. Хонины махыг 12 мянга, үхрийн махыг 16-17 мянган төгрөгөөс илүү гаргаж байгаагүй. Нийлүүлэлтийг нь дундаас нь зохицуулдаг бүлэг үнийн хөөргөдөл үүсгэдэг. Мах үнэтэй байгаа нь нэг талаас харахад малчдад орлого ороод байгаа юм шиг байдаг ч "үгүй". Малчдад ямар ч орлогын нэмэгдэл байхгүй, нэг үнээрээ л өгч байгаа. Махны үнэ дээр ченжүүд л тоглолт хийгээд байна. Эрүүл бус бүлгийн асуудал энд хөндөгдөөд байгаа юм. Засгийн газар махны үнэтэй холбоотой мэдэгдэл хийгээд байгаа ч дунд шатандаа ажил нь явахгүй байна. Ерөнхий сайд, салбарын сайд нь мянга тийчлээд ямар ч нэмэргүй. Ажлаа хийх ёстой, төрийн цалин авч байгаа, Т.Доржханд сайдын харьяанд байдаг "Монополын эсрэг газар"-ын даргыг яаралтай явуулах ёстой. "Хуц ухна" тавьчихсан юм шиг даргаа байлгаж байдаг харилцаа байх ёсгүй. Хохирлыг нь ард түмэн үүрч байна. Өрсөлдөөний тухай хуультай ч зөрчил бий болоод байгаа юм.

-П.Батчимэг: Энэ Засгийн газрын өмнөөс ой гутаж байна. Мах үнэтэй байна гээд Нийслэлийн Засаг даргаа огцруулаад байсан биз дээ. Одоо махны үнэ улам нэмэгдээд байгаа юм чинь шинэ Хотын дарга, Засгийн газар огцроход болох юм биш үү-

"Махны үнэ ер буухгүй байна. Хүчит шонхор захаас уржигдар 38 мянган мянган төгрөгөөр үхрийн мах худалдаж авсан гэсэн. Мах үнэтэй байна гээд Нийслэлийн Засаг даргаа огцруулаад байсан биз дээ. Одоо махны үнэ улам нэмэгдээд байгаа юм чинь шинэ Хотын дарга, Засгийн газар огцроход болох юм биш үү.

Махны үнэ угаасаа дийлдэхээ больсон. Нөгөө талд иргэдийн амьдрал олон татварын дарамтын өмнө сөхөрч байна. Засгийн газрын оруулж ирж байгаа хуулиуд маш түүхий байна. ТӨК, Төрийн оролцоотой компаниудын үр ашгийг нэмэгдүүлэх, ил тод байдлыг сайжруулах хуулийн төсөл оруулж ирнэ гэж 2025 оны 01 сард өргөн барьсан. Жил гаруйн хугацаа өнгөрсөн. Өчигдөр чуулганаар хэлэлцэх ёстой байсан ч орж ирсэнгүй. ЭЗБХ-руу буцчихлаа. Хэрэгтэй хуулиа УИХ баталмаар байна. Энэ мэт маш олон хууль буцаж байна.

Ерөнхий сайд Н.Учралыг огцруулах акцыг манай намын бүлгийн зүгээс гаргасан, гарын үсэг зурна. Улс орны нөхцөл байдал, энэ Засгийн газрын байгаа байдал, явуулж байгаа үйл ажиллагаа, энэ их авлигал, идэж уусан хулгайг яах юм. Энэ Засгийн газрын өмнөөс ой гутаж байна".

-Ж.Золжаргал: Засгийн газар бодлогоор үнийн өсөлтийг буулгах гэсээр жам ёсоороо буух цаг нь болчихлоо-

"Гурван долоо хоногийн өмнө мах худалдаж авсан. Тэр үед үхрийн мах 38 мянган төгрөг хүрчихсэн байсан. Тэрнээс хойш хэрхэн өссөн болохыг мэдэхгүй байна. Одоо ногоо гарсан, хонь мал таргалаад ирэхээр махны үнэ буурах цаг нь болсон. Засгийн газар бодлогоор үнийн өсөлтийг буулгах гэсээр жам ёсоороо буух цаг нь болчихлоо.

Улирлын чанартай үнийн өсөлт нь савладаг, цаг уурын эрс тэрс уур амьсгалтай оронд нөөц бүрдүүлэлтээ сайн хийх хэрэгтэй. Хөргүүр, зоорь, хүнс хадгалах бизнес эрхэлж буй хүмүүстээ хөнгөлөлттэй зээл олгож, гаалийн татвараас чөлөөлөх ажил хийх хэрэгтэй. Төсвөөс шууд худалдан авалт хийдэг биш, бизнес эрхлэгчээ дэмждэг тогтолцоо манайд шаардлагатай байна".

-Ж.Батжаргал: Энэ жил өвөлжилт хүнд байсан учир хаврын цагт нойтон махны нийлүүлэлт хязгаартай болчихлоо-

"Махны үнийн өсөлт олон хүчин зүйлээс хамаардаг.

Нэгдүгээрт. Нийлүүлэлт өөрөө хязгаарлагдмал байна. Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд тодорхой бүс нутгуудад зуд, зурхан байсан. Дээр нь ган гачиг байсан учир өвлийн цагт чарганд хорогдуулахгүй гэсэндээ таарсан үнээр борлуулсан. Энэ жил ч ялгаагүй өвөлжилт хүнд байсан учир хаврын цагт нойтон махны нийлүүлэлт хязгаартай болчихлоо.

Төв суурины иргэдэд зориулан нөөцөлсөн мах бэлдэж, хавар борлуулалтаа хийдэг. Энэ жил нөөцөлсөн махны хэмжээ бага байсан юм билээ. Засгийн газраас нөөцийн мах дээр зохицуулалт хийж, хонины махыг 13 мянгаар, үхрийн махыг 15 мянган төгрөгөөр борлуулах шийдвэр гаргасан. Мөн ААН-д хадгалагдаж байсан нөөцийн махнуудыг зах зээлд хүртээмжтэй нийлүүлж байгаа".

О.ОНОН

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet