Баян-Өлгий аймгийн газар ашиглалт, бэлчээрийн хүрэлцээний асуудал сүүлийн үед олон нийтийн анхаарлыг татаж эхэлсэн. Учир тус аймагт амьдардаг исламын шашинтай иргэд талийгаачдаа оршуулахдаа малчдын өвөлжөө, хаваржааны газарт шарилаа тавьж, оршуулгын бунхан босгодог нь асуудал дагуулсаар өдгөө өндрийг аваад буй юм.
Нийтийн өргөдөл, гомдол хүлээн авдаг D-Parliament.mn цахим системд иргэн Д.Гансаруул "Оршуулгын газрын эмх цэгц, эрх зүйн шинэчлэл" хийх өргөдөл байршуулсныг 100,000 гаруй иргэн дэмжиж гарын үсэг зурсан. Ингэснээр УИХ-аас ажлын хэсэг байгуулж, уг асуудлыг чуулганаар хэлэлцэх учиртай ч одоогоор албажсан зүйлгүй байна.
Видео:
Тэгвэл эл асуудлыг манай сурвалжлах баг газар дээрээс нь сурвалжлахаар Баян-Өлгий аймгийг зорьж, нутгийн иргэдийн бодит нөхцөл байдалтай танилцан, олон талын эх сурвалжаас мэдээлэл авсан юм. 2025 оны Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр Монгол орны баруун хязгаар болох Баян-Өлгий аймаг нь 119 мянга гаруй хүн амтай аж. Үүнээс хамгийн олон буюу 91-93 хувийг казах үндэстэн эзэлдэг бөгөөд Монгол дахь нийт казах түмний 76-77 хувь нь Баян-Өлгий аймагт төвлөрөн суурьшдаг байна.
Тэгвэл тус бүс нутгийн уугуул монголчуудын нэг болох алтайн урианхайчууд ойролцоогоор 3.6-7.2 хувийг эзэлдэг аж. Харин тувачууд нь Баян-Өлгий аймгийн нийт хүн амын 1 орчим хувийг эзэлдэг бөгөөд 2020 оны хүн ам, орон сууцны улсын тооллогын албан ёсны дүнгээр "1,500-2,000 орчим нь Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл суманд амьдардаг" гэсэн тоон судалгаа бий.
Бидэнд мэдээлэл өгсөн эх сурвалжийн хэлснээр, 2026 оны байдлаар Баян-Өлгий аймгийн нийт хүн амын ердөө 7 хувийг урианхай, тува, дөрвөд ястан эзэлдэг байна. Сүүлийн үед Баян-Өлгий аймгийнхантай холбоотой хэд хэдэн асуудал хөндөгдөж, нийгмийн сүлжээгээр олны анхаарлын төвд ороод буйн нэг нь казах үндэстэн урианхай, тува иргэдийг төрөл бүрээр ялгаварлаж, шахан хавьчиж буй явдал. Манай редакцын сурвалжлах баг тус аймагт ажиллахдаа дээрх орон нутагт төрснөөсөө хойш амьдарч буй тува иргэнээс дараах тодруулгыг авсан юм. Түүний аюулгүй байдлыг харгалзан, бид нэр, нас болон бусад хувийн мэдээллийг нууцаллаа.
Тэрбээр "1868 оноос хойш энэ нутагт тувачууд нутаглаж ирсэн түүхтэй. 1940 он буюу Х.Чойбалсангийн үед манай нутаг руу казахууд олноор түрж орж ирсэн. Эхэндээ бид хоорондоо эвтэй, мэндтэй л байдаг байсан. 1989 оноос тува, казахуудын дунд газрын маргаан гарч, казахууд уугуул тувачуудын өвөлжөө, хаваржаанд хашаа хороо, талийгаачдын шарил бунхнаа барьж эхэлсэн. Үүнээс үүдэлтэй газрын маргаан яван явсаар сүүлийн тав, зургаан жилээс нэлээд хурцадсан.
Улмаар тувачууд арга ядан, нутгаа орхиж Эрдэнэт, Налайх руу нүүх нь их боллоо. Тэр хүмүүс эргээд нутагтаа ирэхээр хуучин хашаа хороо нь казах эзэнтэй болчихсон байдаг. "Хэрүүл тэмцэл хийж төвөг" гэж өнгөрүүлсээр одоо энэ сайхан нутаг маань бараг уугуул тува хүнгүй болж байна даа. Саяхан нэг тува залууг хоёр казах зодсон хэрэг гарсан. Шалтгаан нь өвөлжөө, хаваржааны маргаанаас үүдэлтэй юм байна лээ. Зодуулсан залуу нь хөгжлийн бэрхшээлтэй юм. Тухайн хэрэг сүүлдээ харилцан зодоон болоод л дууссан байх. Энэ мэт асуудлууд их байна даа" гэлээ.
Казах үндэстэн Исламын шашинтай. Улмаар тэд талийгаачийнхаа булшны эргэн тойронд тоосгоор томоохон бунхан барих, эсвэл төмөр, чулуугаар хашаа босгож оршуулдаг уламжлалтай. Ингэхдээ нэг гэр бүлийн гишүүдийг нэг цогцолбор буюу босгосон бунхан, хашаан дотроо зэрэгцүүлэн хамт оршуулдаг байна.
Гол асуудал нь казах иргэдийн талийгаачдаа оршуулсан бунхан, цогцолбор нь уугуул иргэдийн малын бэлчээр, өвөлжөө, хаваржааны газартай тун ойр байдаг явдал гэнэ. Одоогоор Монгол Улсад оршуулгын зан үйлтэй холбоотой асуудлыг зохицуулах хууль, эрх зүйн орчин байхгүй бөгөөд Эрүүл ахуйн тухай хууль болон MNS5105:2001 стандартаар зохицуулж иржээ. Үүнд "оршуулгын газар нь хот суурин газар, хүн амын суурьшлын бүс, ундны усны эх үүсвэрээс хамгийн багадаа 1-3 км-ээс хол зайд байх ёстой" гэсэн шаардлага байдаг юм. Гэтэл эл стандарт Баян-Өлгий аймагт хэрэгжихгүй байгаа аж.
-Баян-Өлгий амгийн ИТХ-д ганц л урианхай хүн бий. Чухал албан тушаал бүр дээр зөвхөн казах хүн л ажилд авдаг-
Дараагийн асуудал нь сурагчийн боловсрол. Баян-Өлгий аймгийн ерөнхий боловсролын сургуулиуд казах болон монгол хэлээр хичээлээ заадаг гэдэг. Гэвч Боловсролын яамнаас хийсэн шалгалтаар тус аймагт сурагчдын монгол хэлний түвшин хангалтгүй, зарим сургуульд монгол хэлээр хичээл заах багш нарын хүрэлцээ муугаас шалтгаалан ахлах ангиудад ч хичээл нь бүрэн монгол хэлээр орж чадахгүй байгаа нь удаа дараа тогтоогддог. Энэ талаар бид нэгэн сумын ЕБС-ийн сурагчаас бодит нөхцөл байдлыг тодруулахад "Манай анги 11 хүүхэдтэй. Гурав нь л монгол хүүхэд. Хөрш айлууд казах учраас заримдаа казахаар ярих шаардлага үүсдэг. Манай сургуулийн багш нарын олонх нь казах. Маш цөөхөн тува багштай" гэв.
Мөн төрийн албанд зөвхөн казах иргэдийг авах, урианхай, тува иргэдийг ялгаварлан үлдээх асуудал түгээмэл гардаг байна. Тухайлбал, Баян-Өлгий аймгийн ИТХ-ын 41 төлөөлөгчийн дунд ганцхан урианхай хүн монгол иргэдээ төлөөлж ажиллаж буй нь Б.Энхболд хэмээх төлөөлөгч аж. Бусад нь бүгд казах хүн гэнэ.
Бидний уулзсан эх сурвалжийн мэдээлснээр "Охин маань их сургууль төгсөж ирээд ажилд орох гэтэл янз бүрийн шалтаг хэлээд халгаагүй. Ер нь аль ч шатны байгууллагын чухал гэсэн албан тушаал бүр дээр зөвхөн казах хүн л ажилд авдаг. Урианхай, тува, дөрвөдүүдийг "хар, бор" үйлчилгээний ажилд л авдаг болоод удаж байна" хэмээсэн юм.
Б.САНАА
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Eguur.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.
Хүний эрх тэр дундаас цөөнхийн эрх гээчийн ард нуугдсан далд санаа агуулсан 2 нүүртэнгүүд.
Маш үнэн асуудлыг хөндсөн байна. Казакууд Увс,Ховд аймагт ч ийм асуудал үүсгэж байгааг зэргэлдээ нутгийн иргэд ярьдаг юм байна дээр. Монгол төр уугуул иргэдээ онцгой анхаарах цаг яах аргагүй болсон
Казакуудыг тусдаа нэг аймаг болгосон нь хэдхээн жилийн цаатахыг харж чадаа гүй, боловсролгүй, тэнэг маршалын маш том АЛДАА болжээ !!!
Чамаас л тэнэг хүн байсан байх нь уу?
МОНГОЛ үндэстэн эх нутгаасаа шахагдаж нүүдэг болоод уджээ. Одоо яах вэ? Хасгуудыг дагасан энэ олон асуудлыг шийдэх цаг болсон. МОНГОЛ хүн нутгаасаа шахуулж дөрвөх ёсгүй шүү
uguul ard tumnee ingej shahan havisan ni arai l yum aa, tur zasag neg юм bodoj l baigaa bhoo
Эх нутагтаа байж хасаг хүний хөлд чирэгдээд дуусах нь дээ, энэ төрийн ажил гэж байна уу
Монгол нутаг дээрээ цөөнх болж дээрэлхүүлнэ гэж юу байсан юм бэ, Засгийн газар нь юу хийж суудаг байна аа
Өвөлжөө хаваржаан дээр нь улаан цайм бунхан бариад байхад ИТХ нь таг дүлий суудаг нь үнэн биз дээ
итх-д байгаа хасагууд нь тэр хашаа бунхан бариад байгаа, Юу гэж өөрсдийнхөө эсрэг юм ярихав дээ.
Төрийн албанд нь дандаа казахууд шургалчихаар бусад ястнуудаа ингэж хөөж явуулах нь тодорхой шд
Монгол хэлээ ч мэдэхгүй хүүхдүүд төгсөөд бүүр өөр улс шиг болчихсон юм биш үү, Боловсролын яам ажиллаач
Тувачуудыг цөөхөн гээд дээрэлхэж байгаа нь арай л биш ээ, Налайх Эрдэнэт рүү дайжиж байна гэдэг чинь эмгэнэл
ter bulsh bunhan baridag asuudald ntr uls oron dundaa neg standat hxtei bmaar ym, zunduu l yum yarih ym daa
iim yum bolood bhd l darga nar n yu ch duugrahgui suuj l baidag, arai l yum daa
Эрүүл ахуйн стандарт гэж Баян-Өлгийд үйлчилдэггүй хэрэг үү, хаа дуртай газраа бунхан барьдаг юу вэ
энэ байдал даамжирвал иргэдийн хооронд амь насанд хүрэх хүртэл асуудал үүснэшүү. Эртхэн хуулиар зохицуулж олон түмэнд нээлттэй хэлэлцүүлэг хий.Монголд ээлтэйг үлдээж бусдыг нь гэрээний дагуу нутаг уруу нь буцаах асуудлыг эртхэн зохицуулсан нь дээр гэж бодож байна...
Би арваап жилийн өмнө томилолтоор Баян-Өлгий аймагт ажиллаад буцахад гаргаж өгсөн юм. Тэгэхэд нэг сайхан сүүдрэвч байсанд тэнд сууя гэхэд гаргаж өгч байсан казах тэр хэрэггүй энд сууцгаая гээд хоосон газар суух болж дуртай улс нь архи идээ болж байхад уйдсан би тэр сүүдрэвч дээр очсон чинь суварга байсан бөгөөд удаогүй нэг мотоциклтэй урианхай залуу ирээд ярилцахад казахууд энэ суваргын орой дахь гал сар нар 3-ыг хуга цохисон гэхээр нь нээрэн харсан чинь орой нь эвдэрсэн байв.
Бас хамгийн их хүн ам нь өсөж байгаа. Улсын дунджаас хичнээн дахин өндөр
Казахуудын бунхны асуудлыг шийдэх хэрэгтэй.
арчаагүй төр засаг мөнгөнөөс өөр юу ч боддоггүй өөдгүй хогнууд.Баян боллоо одоо Монгол хүний төалөө ажил хийхгүй юм уу.өшөө хир их баяжиж байж монгол хүний төлөө ажил хийх вэ бирдүүд
хасагууд ер нь их зэвүүн шд.цаанаасаа угсаатны онцлог байна л даа.Санаа нь өмхий ,хорон.тийм хүмүүстэй яаж харьцаж харилцаанд оруулж байхыг бодлогоор зохицуулах ёстой .яаж ч байсан өөрчлөгдөхгүй шд цусандаа хорон санаатай.Дээр нь цаанаас нь Турк арабууд тархийг нь цэнэглэж шордоож Монголын эсрэг хатгаж байдаг.Яагаад үүнийг ойлгож өөрсдийгөө хамгаалах бодлого ячвуулдаггүй яасан дүүрчихсэн тэнэг хүмүүс төрд гарч хаа ВЭ.ЭНЭ ЧИНЬ ТОГЛООМ БИШ ШҮҮ ДЭЭ
2004 онд би төв гандангиийн хашаан дотор жанрайсиг орчимд баян өлгийгөөс ирсэн урайнхаа хүнтэй таарсан юм.Баян өлгийн казак хасагууд баян өлгийд амьдардаг Монголчуудыг дарамталдаг дээрэлхдэг дээшээ гаргахгүй доош дардаг гэж надад ярьсан Урайнхаа хүн төв ганданд чухал ажил хөөцөллдөж явсан Би тод санаж байна.Надад Баянөлгийд байгаа Урайнхаа Тува Дөрвөд ястан Монгол үндэстэнгүүддээ туслах санаа надаа байсан одоо ч байна даг
Баян Өлгийн хасгууд Израйлийн нэг хувилбар болцон бн. Жүүдүүд Палестиний газар нутагт орж ирж суурьшчаад уугуул палестин иргэдээ хөөж тууж эхэлснээ одоо хоморголон устгаж геноцид үйлдэж байна. Түүнтэй нэгэн адил хасгууд баруун хязгаар нутагт нүүдэллэн орж ирж суурьшчаад уугуул урианхай тува иргэдийг гадуурхан хавчиж, хөөж тууж байна. Тиймээс сайтар хянаж байх хэрэгтэй болж.
Монгол нутаг дээрээ цөөнх болж дээрэлхүүлнэ гэж юу байсан юм бэ, Засгийн газар нь юу хийж суудаг байна аа
tör zasag n ööörooo üzmeer l asuudal shd, yu hiigeed baigaa yum boldoo
tus tusdaa tuslaad l baih shig bolovch bodit baidal deer uneheer hetsuun bna daa
Бүр сүүлдээ хөгжлийн бэрхшээлтэй залууг нь зодож нүддэг арай л даварчихжээ, хууль гэж байна уу тус аймагт
Хүний эрх зөрчлөө гэж Хасагууд ярьдаг гомдоллодог тэд хуултйн цоорхойг овжин ашиглаж зохион байгуулалтанд орж тушаал авсан цэрэг мэт олноороо хүч түрэн бусдыг рекетлэж байгаа тул хуульчилж таслан зогсоох нь зүйтэй хэрэв үгүй гэвэл гаргахаас өөр зүйлгүй мэт
Яасан гэж нүүж зайлж бгаа юм эсэргүүцээд тэмцээд газар нутгаа хамгаал монгол бөө нар гэж бгаа шүү
Баян өлгийг Увс ховд ой нийлүүлэх нь бидний бодсон шиг сайнаар болохгүй байх магадлал өндөр шүү.Монголд хүмүүс хүлээцтэй,нэрэлхүү хүмүүс.Хасагууд огт тийм зан байхгүй.Шал өөр үндэстэн шүү.бүр эзлэгдэж магадгүй шүү.Сумын дарга нар нь шуналтай ,хасагууд мөнгөөр худалдаад авчихна.Эд цаанаасаа Турк Арабаас их мөнгө орж ирдэг.Тэгээд л гүйцээ.Нэг мэдэхэд Увс ховдынхон наашаа шахагдаад баянөлгий 3 аймгийг эзэлсэн байх болно.Энэ бол бодит тэмүүлэл зорилго нь шүү
Бөгс муутай муу санаатай казак хасагуудаас Монголчуудыгаа авран хамгаалж Баяян өлгий аймаг сум иргэдийн хурал төр захиргааны бүх шатны удирдлагуудыг Монгол хүн томилж ажиллуулах гэхдээ налайх шарын голын баян өлгийн казак хасагууд дотроос надтай найзладаг байсан сайн казак хасагууд байсан байсан байсан
Тийм бх нь орхон аймагт зүс царай хэл ам нь өөр хүмүүс их болсон бгаа шүү. Хэн хаана суурьшиж амьпрах нь хүний эрхээ гэхдээ хэн ч бай тухайн амьдарч бгаа орчныхоо хөгжлийг дагаж хичээж амьдрах нь чухал юм. Дэлхийн нөгөа бөөрөнд очиж амьдарч болоод бхад халхын хавтгайд багтахгүйм бх да. Яамаар хэцүү хүмүүс байдаг болоо вэ муухайма.
Удахгүй Баян-Өлгий гэж тусдаа улс байгуулагдах юм байна. Өмхий Хасагууд ч зэвүүн новшнууд даа.
ҮНДЭСТНИЙ ЦӨӨНХ ХАСАГУУД АРАЙ Л ДЭНДЭЖ БИЙ БУЙ БАЙДАГ ЮМ БИШҮҮДЭЭ ГЭЖ. МОНГОЛЫН ГАЗАР НУТАГТ, МОНГОЛ ОРОНД: 1. МОНГОЛ ГЭХ НЭРЭЭР ХӨРСТИЙН ДЭЛХИЙД ТАНИГДДАГ; ТАНИГДСАН; ХҮЛЭЭГДСЭН; ЗӨВШӨӨРӨГДДӨГ; ХҮЛЭЭН ЗӨВШӨӨРӨГДСӨН; ЯСТАНГУУД; ҮНДЭСТНИЙ ЦӨӨНХҮҮД; ҮНДЭСТЭН; АЖ ТӨРЖ АМЬДРАН СУУДАГ ҮНЭН. 1. МОНГОЛЫН ГАЗРЫГ; 2. МОНГОЛЫН НУТИЙГ; *ХЭСЭГЖҮҮЛДЭГ*; *ТАСТДАГ*; *ХЭСЭГЖДЭГ*; МОНГОЛЫН ТӨР ГЭЖ БИЙ БУЙ БАЙХГҮЙЭЭ; БИЙ БУЙ БАЙДАГГҮЙЭЭ; ГЭЖ. БУСДЫН ГАЗАРТ; БУСДЫН НУТАГТ;: 1. ИРЖ СУУЖ; 2. МОНГОЛ УЛСЫН ИРГЭН; ГЭГДЭЖ ТООЛОГДОЖ; ТООЦОГДОЖ ЯВЖ БИЙ БУЙ БАЙЖ; МОНГОЛЫН ТЭР ГАЗАРТ; МОНГОЛЫН ТЭР НУТАГТ;*улс бий буй болгоно*; *улс байгуулна*; "ГЭЖ"; "ХЭМЭЭЖ"; АТГАГ БАЙЖ БОЛОХГҮЙ Л ДЭЭ. ИНГЭЖ ОЮУГҮЙ ТЭНЭГТЭЖ, АРАНШИН ГАРГАХ ЮМ БОЛ; АВИРЛАХ ЮМ БОЛ; ААШЛАХ ЮМ БОЛ; ЦАГ НЬ ИРЭН ЗАЯА НЬ ГОМДОЖ; БУРХАН НЬ ЦЭЭРЛҮҮЛЖ; ТЭНГЭР НЬ НИРГЭХ; БИЙ БУЙ БАЙЛГҮЙ; ГЭЖ. *АТГАГ САНАА ДЭМИЙ*; *ОГОТОР БОДОЛ ХОЛ ЯВАХГҮЙ*; *САЛСАН~ САЛААЛСАН ОЛОН САНАА ХООЛОЙГ БООЖ~ОРГОЖ БОСОХГҮЙ~БАГАЛЗУУРДАНА* ГЭЖ.
2. МОНГОЛЫН НУТГИЙГ...,
hunii gazar amidarna gedeg ch alivaad hetsuuddee, arai l dundamoor yumaa
Оросуудад эзлэгдсэн Тува улсын иргэд юмуу? Яахаараа БаянӨлгийд тэд оччихдог билээ, Путлерт алуулна шүү.
Монгол улсад төр засаг гэж байдаг бол Хасаг Хужаа 2т хариуцлага тооцох болсон шүү.Хужаа эрлийз гишүүн сайдуудаас эргүүлэн татаач.
Энэ нутаг орныг бүр хувхайруулжээ!!Энэ улс оронд чинь Хүн мал хоёр амьдардаггүй!! Хүүр сэг хоёр даршлах болж байна уу?!!! Хайран онгон зэлүүд бэлчээр нутаг минь Ийм юмаар дүүрнэ гэж зүүдэнд ормооргүй гаж этгээд нүгэлтэй балай юм бэ?!!
Талийгаачдыг нутаглуулах асуудлыг УИХ с авч үзээд хуульчилж өгөх ёстой. Шашин шүтлэгийн онцлог байдаг хэдий ч хүн ам ихээр суурьшсан газарт болон малыг билчээр бүхий газарт
нутаг дэвсгэрийн тухай хуулийг баримтлах ёстой байх. Хүн ам ихтэй шигүү суурьшсан Арабын зэрэг орнууд нь талийгаачдаа яаж нутаглуулдаг талаар судлах ёстой байх. Бунхан тэр болгон барьж хүрэлцэхгүй, өөр журам бас байдаг бх.
Төрийн хяналтаа чангалах хэрэгтэй. МУ ын иргэн уугуул иргэдийг нь хавчин гадуурхаж байхыг бодоход лалын хэт даврагсдаас санхүүжин үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж мэдэхээр болж
Муу хасагууд монголоос зайлаарай
Казакууд бол уугуул оршин суугчид биш тул үндэстний цөөнх огтоосоо биш билээ. Тэд бол бүр сүүлд орогнох аврал эрж орж ирсэн суугуул оршин суугчид юм. Одоо энэ давралыг зогсоох хэрэгтэй. Баян-Өлгий гэж аймаг байх хэрэггүй хуучнаар нь Ховд аймагт нь оруулах хэрэгтэй
гурав, ер нь ганц суманд амьдрах эрх олгосон
БӨ г увс ховдод нийлүүл
Удахгүй Баян-Өлгийн автономит статус бүхий улс доторхи улс улмаар Шинжаан уйгарын бүгд найрамдах улс төрчих юм байна л даа...
яаралтай бө аймгийг татан буулгаж ойролцоох 3 аймагт нэгтгэх, уугуул иргэдэд газрыг өмчилж өгөх, сургуулиудад монголд хуульчилсан боловсролын хөтөлбөр програмаар хичээл оруулах, улс дотор улс үүсч газар нутгийн маргаан гарахаас сэргийлэх хэрэгтэй
Пүүх, юу вэ? Шөнө орой бол хот, суурин гээд л яваад орчихвол аймаар юм байна? Энэ хасгууд чинь бүхэл бүтэн үхэгсдийн хотууд босгоод байгаа юм байна ш дээ!
Тэр хэдэн арван
саяараа амьдардаг Арабын орнууд талийгаачдаа яаж яаж нутаглуулдаг талаар судалж мэдэх
сайн байцгаана уу. ЗУРГУУДЫГ ХАРАХАД, ГАЗАР ОРОНГ ЁСТОЙ Л СЭГЭЛЖ БИЙ БУЙ БАЙХ ШИВДЭЭ ГЭЖ.
МОНГОЛЫН ТӨР ГАЗАР ШОРООГОО; ГАЗАР НУТГАА; НУТАГ ОРНОО; ТЭГЖ: 1. *ХЭСЭГЖҮҮЛЭЭД*; 2. *ТАСДЧУУЛААД*; 3. *ТАСЛУУЛААД* БИЙ БУЙ БАЙХ ТӨР БИШ ГЭЖ.
Төрийн албаны зөвлөл гэж байдаг уу. Баянөлгий дэх төрийн албанд Монгол хэл ч мэдэхгүй, уншиж бичиж чадахгүй хасагууд яаж томилогдоод байна. Нүдэн балай чихэн дүлий нэг ТаЗ гэж газар. Дарга нь гэж бөөн хэл амтай томилогдсон авгай, ажлаа мэддэг ч юм уу даа. Баянөлгий төрийн албаны томилгоог цэгцлэх цаг болсон шүү. Хожимдоогүй дээрээ төр төмөр нүүрээ гаргах хэрэгтэй
Баян Өлгий аймгаас ирж оюутан болж байгаа хүүхдүүд монголоор маш муу ярьж бичдэг. Зарим нь бүр орчуулагчтайгаа ч яваа харагддаг.
Надад нэг саналтай байна. НЭГД Гандан хийд тэргүүлэн Монгол улсын болон Буриадын, Халимаг ийн бүх сүмүүдэд Лалын шашинд хаагчдын омгийг дарах хүчтэй ном уншуулах , ХОЁРТ Мөн Өмнөд Монголын сүмүүдэд бас уншина, Гуравт Бөө , удган нараа бас энэ үйлсэд урих, Бас Монголд үйл ажил явуулж буй Христийн сүмүүдийг шүтлэгтнүүдтэй нь ургах, Монгол улсын наадмын дараах өдрүүдэд бас Монгол төрийн уламжилж бүх шашин шүтлэгтэй жигд ханддагийг тэмдэглэх хэрэгтэй байна. Өссөн төрсөн нутагтаа гадуурхагдах ёс Монгол оронд дэлгэрэх учиргүй Эзэн Чингис хааны сүнс биднийг ивээнэ. Хийвэл бүү ай, айвал сүнсгүй үхээнц ард түмэн болно.
Хууль үгүй газарт бүгд л дураараа дургиж байна да