Г.Занданшатар ихэд дурамжхан атлаа, бадрангуй шум сошиалд түлхэж орхиод энэ хавар буюу 4-р сард Ерөнхий сайдын суудлаасаа буусан.
Ерөнхийлөгчийн хүсэмжит ээлжит дүр бол Н.Учрал гэдэг нь нэгэнт тодорхой зураг тэр үед бий болсон байсан учраас танхимын сайд нарыг нь хамт бүрдүүлэлцэж өгснөөр МАН-ын гурав дахь Засгийн газар ажилдаа ороод байв.
Үндсэндээ өнөөдрийн нийгмийн хэлэлцүүлэг болохдоо тулаад буй түүхэн өндөр төсвийг өргөн барихтай холбоотой МАН-ын улс төрийн зураг эртнээс зурагдаж байсан гэж ойлгогдохоор.
Ерөнхийлөгчийн сонгууль угтсан зардлаа босгох нөхцөл энд үүсээд байна уу гэж хардан бодохоос аргагүй. Учир нь 2027 оны төсвийн зарлага 43.6 их наядаар буюу энэ оны төсвийн зарлагаас 10.8 их наяд төгрөгөөр өсөж орж ирсэн. Харин ердөө гуравхан сарын өмнө УИХ-аар батлагдсан 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 34.78 их наяд төгрөг гэж тооцож байсан бол наймдугаар сарын 31-нд өргөн мэдүүлсэн шинэ ирэх оны төсвийн орлогыг 41.3 их наядаар оруулж ирээд буй.
Энэ онд нүүрс, зэсийн экспортын орлого өмнөх жилийн мөн үеэс даруй 4.5 тэрбум ам.доллароор өссөн. Эдийн засгийн энэ өгөөж ирэх оны төсвийн орлогод нэмэртэй ч зарлагыг 10 их наядаар нэмэгдүүлнэ иргэдийн амьдралд ирэх дарамт улам нэмэгдэх эрсдэлтэй. Тэтгэвэр, доод цалин, төрийн албан хаагчийн цалинг нэмэх нь нэг талдаа татварын орлогыг улам өсгөх замаар төсвийн орлогыг нэмэх сонирхол.
Ирэх оны төсвийг өргөн мэдүүлсэн төсвийн бүтцээс харахад улсын төсвийн өөрийн тэнцвэржүүлсэн орлого 27.94 их наяд төгрөг байна. Үүнд Сангийн сайдын төсвийн орлого дангаараа 21.05 их наяд төгрөгийн орлого төвлөрүүлэхээр тусгасан бөгөөд үүний 12.06 их наяд төгрөгийг Татварын Ерөнхий газар бүрдүүлнэ гэдгээс харж болно. Мөн төсөвт нүүрсний экспортыг 100 сая тоннд хүргэнэ гэж тооцсон бөгөөд Ганцмод-Гашуунсухайтын төмөр замын хил холболтын гүүрэн байгууламж ашиглалтад орсны дараа тээврийн зардлын үнэ буурч, экспортын орлогод ч жин дарах хүлээлт буй.
Мөн Оюу Толгойн гэрээний ногдол ашиг 3.5 их наяд төгрөгийг төсвийн орлогод суулгасан нь ирэх онд байж болох боломжит бүх орлогуудаас буцаагаад зарлагыг өндрөөр тооцож оруулж ирсэн нь 2027 он төдийгүй ойрын жилүүдэд иргэдийн халаасанд мэдрэгдэх жилүүд болохын дохио.
Он гармагц инфляцын өсөлт, бодлогын хүүгийн нэмэгдэл, түүнийг дагасан эдийн засгийн өсөлт саарах зэрэг нөлөөнүүдэд үнэндээ Монголын эдийн засгийг нуруун дээрээ авч яваа дундаж давхаргынханд хамгийн том ачаа ирнэ. Аж ахуй нэгжүүд жилээс жилийн хооронд татварын дарамтыг тэсэж давах гэж хичээвч, төр бодлогоор, бүр төсвөөр далайлган орлогоо өсгөж, зардлаа нэмнэ гэдэг цаашид монголд компани, бизнес эрхлэх улам хүндхэн сорилт болно л гэсэн үг.
ОУВС-гаас бидэнд, уул уурхай, тэр дундаа зэс, нүүрсний олборлолт болон хөдөө аж ахуйн салбарын сэргэлтээр өсөлт хадгалагдаж байгаа ч суурь хүчин чадал сул байгааг анхааруулсан. 2026 оны төсгөлд инфляц 10 хувьд хадгалагдана гэж байсан таамаг 3 нэгж хувиар өсчихөөд буй.
Түүнчлэн хамгийн чухал нь, ойрын жилүүдийн сонгууль болон улс төрийн шахалтаар төсвийн сахилга бат алдагдах, өрийн дарамт нэмэгдэх эрсдэлтэйг онцолсон. Өөрөөр хэлбэл төсвийн зардал хэт тэлж, мөчлөг сөрсөн бодлого алдагдаж болзошгүй гэж байсныг 2027 оны төсөв дангаараа бүрдүүлчхээд байгаа.
Н.Учралын "Чөлөөлье" бол зүгээр л лоозон. Жижиг зөвшөөрөл, дүрэм журмуудыг өөр бусад томоохон дүрэм журмуудын завсар хавчуулж орхисон. Гэтэл татварын бодлого шинэчлэгдээгүй цагт дүрэм журмууд төдийхөн өнөөдөр дундаж давхаргыг тэлэхгүй.
Жирийнээр бизнес эрхэлж, татвараа төлж буй иргэний улсад төвлөрүүлсэн орлогыг эргээд Н.Учрал ээж, аавынх нь тэтгэвэр дээр төдийгүй төрийн албан хаагчдын цалингийн нэмэгдэл дээр өгч байгаагаа "Би иргэдээсээ харамлахгүй" хэмээн өөрийн мөнгийг зарцуулж буй мэт аашлах эрхгүй.
Ингээд харвал МАН-ын сонгуулийн зардал 2027 оны төсөвт шингэчихлээ гэж харахаас аргагүй юм. Төлбөрийг нь татвар төлдөг хэн бүхэн халааснаасаа гаргана. Одоо УИХ-ын намрын ээлжит чуулганаар МАН-ын энэ галзуурлыг сөрөг хүчин хэрхэн дарах вэ, ямар улс төрийн нүүдэл хийж 43 их наядын төсвийг бодит хөрсөн дээр нь буулгах вэ гэдгийг харж сууна.
Т.БАТСҮРЭН
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Eguur.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.