СОР17: Сүүлийн 20 жилд 144 булгийн эхийг хамгаалж, 6 цөөрөм байгуулснаар 62.7 га ус намгархаг газрын амьдрах орчин хамгаалагджээ

2024 онд Саудын Арабын Эр-Рияд хотод болсон НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын COP16 бага хурлаар дэлхийн усны хомсдол, ган, хүнсний аюулгүй байдал, газрын доройтол хамгийн чухал сэдвүүдийн нэг байв.

COP16 хурлаар дэлхийн хэмжээнд 12 тэрбум ам.долларын санхүүжилтийн амлалт зарлагдсан. НҮБ-ын мэдээллээр энэ хөрөнгө нь газрын доройтол, цөлжилт, гангийн эсрэг арга хэмжээ, ялангуяа эдгээрт эмзэг улс орнуудын тэсвэржилтийг нэмэгдүүлэхэд зориулагдаж буй.

Үүний хамгийн том хэсэг нь Arab Coordination Group-ийн зарласан 10 тэрбум ам.долларын санхүүжилт Арабын орнуудын 10 хөгжлийн санхүүгийн байгууллагаас бүрдэх бөгөөд уг мөнгийг газрын доройтол, цөлжилт, гангийн эсрэг төслүүдэд чиглүүлэхээр болсон юм.

Үүн дээр эхний ээлжид:

• Саудын Араб — 150 сая ам.доллар
• Исламын хөгжлийн банк — 1 тэрбум ам.доллар
• OPEC Олон улсын хөрөнгө оруулалтын сан — 1 тэрбум ам.доллар нийт 2.15 тэрбум ам.долларын анхны амлалт авсан. Энэ нь дэлхийн 80 орчим улсад ган гачгийн тэсвэржилтийг нэмэгдүүлэхэд чиглэнэ.

Ган бол зөвхөн бороо орохгүй байх үзэгдэл биш. Хөрс доройтох тусам ус хөрсөнд шингэх, хадгалагдах чадвар буурч, ургамлын бүрхэвч багасаад зогсохгүй усны эргэлт алдагдана. Ингээд гангийн үед усны хомсдол улам хүчтэй мэдрэгддэг. Тиймээс COP16 хурлын хүрээнд усны аюулгүй байдал, газрын нөхөн сэргээлт, гангийн тэсвэр гэсэн асуудал зонхилж байв.

Энэ удаад ч СОР17 хурлаар ган, усны асуудал нэн тэргүүний хэлэлцэх асуудлын нэгээр нэрлэгдсээр буй.

Ийм ч учраас Монгол Улсын зүгээс Цөлжилттэй тэмцэх НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17-р хурлын хүрээнд манай улсын дэвшүүлж буй "Тал хээрийн төлөвлөгөө"-ний голлох гурван санаачилгын нэгээр "Ус ба газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга" багтаж байгаа билээ.

Тус санаачилга нь усны хомсдол, газрын доройтол, ган, биологийн олон янз байдлын хомсдол, экосистемийн доройтол, уур амьсгалын өөрчлөлт зэрэг харилцан уялдаатай сорилтуудыг нэгдсэн хандлагаар шийдвэрлэхэд чиглэнэ. Ус, газар, экосистемийн менежментийг салангид бус, харин харилцан хамааралтай тогтолцоо гэж үзсэнээр бодлого, төлөвлөлт, хөрөнгө оруулалт, хэрэгжилтийн үр нөлөөг нэмэгдүүлж, байгалийн нөөцийн тогтвортой ашиглалт, экосистемийн тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэхэд хувь нэмэр оруулна.

СОР17 хурлын үеэр танилцуулах УСНЫ ТӨСЛҮҮД

• 333 нуур санаачилгын хүрээнд Ганга, Өгий, Эрээн, Ажиг, Баян, Хэлтгий Цагаан нуур зэрэг усны экосистемийг сэргээсэн туршлага, цаашдын төсөл, хөтөлбөрүүдээ олон улсын хамтын нийгэмлэгт танилцуулж, хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх.
• Хөшөөт цайдамын хөндийн экосистемийн тогтвортой байдлыг хангах, Өгий нуурыг хамгаалах, Хэлтгий цагаан нуурыг сэргээх төсөл" буюу Монгол орны түүх соёлын хосгүй өв, уур амьсгалын өөрчлөлтөд өртөж буй усны экосистемийг цогцоор нь хамгаалах үндэсний хэмжээний санаачилга,
• Ганга нуурыг хамгаалах цогц ажил, нуур хамгаалах монгол загвар,
• Элсний нууруудын тогтвортой байдлыг хамгаалах, нөхөн сэргээх
• Бумбатын рашааныг түшиглэн хөв цөөрөм байгуулах төсөл
• Усны нөөцийн хомсдлоос урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлийг бууруулах гол арга хэмжээ нь усны хуримтлал бий болгох бөгөөд усны хомсдол нь зөвхөн байгаль орчны асуудал бус, эдийн засгийн тогтвортой байдал, хөрөнгө оруулалт, санхүүгийн эрсдэлийн удирдлагатай салшгүй холбоотой. Иймд усны буюу цэнхэр бондыг бий болгох асуудлыг танилцуулжээ.
• Суурин бүс дэх рашаан хамгаалах, тохижуулах
• Үерийн усыг нөөц болгон ашиглаж, Баяннуурыг сэргээх шийдэл
• Усны нөөцийг хамгаалах хүрээнд хаягдал усыг дахин боловсруулж, усны шинэ эх үүсвэр болгон ашиглах замаар Туул голын сав газрын усны нөөцийг хамгаалж, цөлжилтийн эрсдлийг бууруулах төсөл танилцуулах
• Онги-Цагаанбургастай экологийн төсөл танилцуулах
• "Цэнгэг ус хамгаалал" Хөвсгөл аймагт хэрэгжүүлж буй төсөл танилцуулах
• Усны нөөцийг нэмэгдүүлэх, хамгаалах, бэхжүүлэх чиглэлээр хэрэгжүүлж буй бодит шийдэл, туршлагыг танилцуулах ажлыг тус тус төлөвлөсөн байв.

Эдгээр төслүүдээр олон улсын болон дотоодын байгууллагуудын хамтын ажиллагаа, хөрөнгө оруулалтыг нэг цэг дээр огтлолцуулах нь нэн чухал асуудал юм.

Албан тоогоор Монгол Улсын нутаг дэвсгэрийн 81.9 хувь нь ямар нэг хэмжээгээд цөлжилт, газрын доройтолд өртсөн байна. Иймд гол ус, нуур, цөөрмийг хамгаалах, сэргээх төслүүд нь манай улсын ойрын ирээдүйн амин чухал зорилтуудын нэг хэвээр байгаа билээ. Eguur News агентлаг ч мөн "Их говийн манаач" киноныхоо зураг авалтын үеэр Говийн их дархан цаазат газрын А хэсэгт хамгаалалтын захиргааны албан хаагчид болон БОУАӨЯ, Юнител компанитай хамтран мазаалай баавгай, хавтгай тэмээ, хулангийн гол байршил нутагт хөв цөөрөм байгуулсан нь өнөөг хэр энэ хэсэгт нутагшиж буй зэрлэг амьтад ундаалах чухал цэг болоод буй юм.

Дэлхийн байгаль хамгаалах сангаас Монголтой хамтын ажиллагааны хүрээнд сүүлийн 20 жилд 144 булгийн эхийг орон нутгийн иргэдтэй хамтран хашиж хамгаалсан төдийгүй 6 цөөрөм байгуулж, хамгаалсан 70 гаруй булгийн усны урсац сайжирсан байна. Нийтдээ 62.7 га ус намгархаг газрын амьдрах орчин хамгаалагдсан талаар СОР17 хурлын үеэр танилцуулжээ.

Ц.ТАМИР

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet