Ерөнхийлөгчийн Европын гурван улсын айлчлал: Хөрөнгө оруулалт, боловсрол, хөдөө аж ахуйд хамтарна

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2026 оны 10 дугаар сарын 19-27-ны өдрүүдэд Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улс, Бүгд Найрамдах Финланд Улс, Бүгд Найрамдах Беларусь Улсад төрийн айлчлал хийлээ. Германд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн төрийн айлчлал 14 жилийн, Финландад 16 жилийн дараа болов. Беларусь Улсад манай төрийн тэргүүн 1992 онд дипломат харилцаа тогтоосноос хойш анх удаа айлчиллаа.

Айлчлал бүрийн агуулга өөр өөр байлаа. Германтай хийсэн хэлэлцээ хөрөнгө оруулалт, банк санхүү, боловсролын асуудалд төвлөрөв. Финландтай ерөнхий боловсрол, дээд боловсрол, дулааны эрчим хүч хуримтлуулах технологийн чиглэлээр баримт бичиг байгуулсан. Беларусь Улстай хөдөө аж ахуйн техник, хөнгөн үйлдвэр, төмөр замын тээврээр хамтрахаар тохиролцож, хамтын ажиллагааг 2027-2029 онд хөгжүүлэх замын зураглалд гарын үсэг зурав. Гурван улсад болсон бизнес форумаар хувийн хэвшлийнхэн нийт 29 гэрээ, санамж бичиг байгуулжээ.

Герман: Хамтарсан тунхаглал, Франкфуртын консулын газар

Холбооны Ерөнхийлөгч Франк-Вальтер Штайнмайэр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг Берлин хотын "Вилла Борсиг" цогцолборт албан ёсоор угтан авлаа. Хоёр улсын Ерөнхийлөгч ганцаарчлан уулзаж, албан ёсны хэлэлцээ хийсний дараа Монгол Улс, Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улс хоорондын Хамтарсан тунхаглалд гарын үсэг зурав. Тунхаглалаар ирэх жилүүдийн хамтын ажиллагааны тэргүүлэх чиглэлийг тодорхойлжээ. Ф.В.Штайнмайэр 2024 оны хоёрдугаар сард Монголд төрийн айлчлал хийх үеэр хоёр улс харилцаагаа стратегийн түншлэлийн түвшинд хүргэсэн юм.

Хэлэлцээний дараа хийсэн мэдэгдэлдээ Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх "Монгол Улс Герман Улсыг манай гуравдагч хөрш, Европ дахь дотны итгэлт түнш, анд нөхөр хэмээн үздэг" гэлээ. Тэрбээр Франкфурт ам Майн хотод Монгол Улсын Ерөнхий консулын газар нээхээр болсныг зарлав. Монголбанк, Германы Холбооны банк хамтын ажиллагааны баримт бичиг байгуулав. Германы Сэргээн босголтын зээлийн банк "Чингис хаан баялгийн сан нэгдэл"-тэй тогтвортой хөгжил, ашигт малтмалын нөөц, хөрөнгө оруулалтын чиглэлээр хамтран ажиллахаар тохиролцсон. Хоёр улсын иргэдийн жолоодох эрхийн үнэмлэхийг харилцан хүлээн зөвшөөрөх, нийгмийн хамгааллын хэлэлцээр байгуулах боломжийг судалж, яриа хэлэлцээ эхлүүлэхээр болжээ. Ерөнхийлөгч Германаас импортолж буй барааны 40 гаруй хувийг авто замаар тээвэрлэдгийг дурдаад, Улаанбаатар-Франкфуртын нислэгийн тоог нэмэхэд анхаарна гэв.

2025 онд Монгол Улс Герман руу 19.7 сая ам.долларын бараа экспортолж, тэндээс 273.3 сая ам.долларын бараа импортолжээ. 1990-2025 онд Германы 113 хуулийн этгээд Монголд 350.6 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийсэн нь манай улсад орсон гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын 0.7 хувь юм.

Холбооны Канцлер Фридрих Мерц Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхэд бараалхаж, стратегийн түншлэлийн хүрээнд тохиролцсон ажлыг бодитоор хэрэгжүүлэх талаар санал солилцлоо. Тэд 2011 онд байгуулсан "Ашигт малтмал, аж үйлдвэр болон технологийн салбарт хамтран ажиллах тухай Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр"-ийн хэрэгжилтийг хангах, хоёр орны харилцааны бэлгэ тэмдэг болохуйц хөрөнгө оруулалтын томоохон төсөл хэрэгжүүлэх асуудлыг ярилцав. Төслийн нэр, хэмжээг мэдээлээгүй. Ерөнхийлөгч хиймэл оюун, кибер аюулгүй байдал, цахим засаглалын чиглэлээр хамтрах сонирхлоо илэрхийлж, нар, салхины эрчим хүч болон түүнийг хуримтлуулах системд Германы компаниудын технологи, хөрөнгө оруулалтыг татах боломжтой гэжээ.

10 дугаар сарын 21-нд Берлинд болсон Герман-Монголын бизнес форумд хоёр улсын төр, хувийн хэвшлийн 270 гаруй төлөөлөгч оролцож, 6 гэрээ, санамж бичиг байгуулав. Тодруулбал, “GR Precast” компани Германы CBS Home-той хамтран Монголд хөнгөн бетон угсармал эдлэлийн үйлдвэр байгуулна. “Blackbox Energy” компани smartOPS-той сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт хамтарна. "Хүнс Комплекс" компани Германы Poly-clip System, Eberhardt компаниудтай санамж бичиг байгуулсан байна.

Ф.В.Штайнмайэр "Монгол Улс нь нийтлэг үнэт зүйлсийг эрхэмлэдэг манай чухал түнш юм" гэж хэлээд 1926 онд монгол залуус Европт суралцаж эхэлснээс хойших 100 жилийн түүхийг хоёр ард түмний харилцааны үндэс гэж нэрлэв. Тэр жил Д.Нацагдорж тэргүүтэй залуучууд Германд суралцаж эхэлжээ. Энэ удаагийн айлчлалаар хоёр улсын их, дээд сургуулиуд 7 баримт бичиг байгуулав. Германд сурч буй 700 гаруй монгол оюутны 126 нь "Илгээлт-2100" хөтөлбөрөөр Саксони мужид суралцаж байна. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Дрезден хотод тэдэнтэй уулзлаа. Берлиний Музейн арлын "Жеймс Симон" галерейд 10 дугаар сарын 21-нд "Чингис хаан ба монголчуудын ертөнц" үзэсгэлэн нээгдэв. Үзэсгэлэн 2027 оны дөрөвдүгээр сарын 18-ныг хүртэл үргэлжилнэ.

Финланд: Боловсрол, Хөвсгөл-Лапландын хамтын ажиллагаа

Ерөнхийлөгч 10 дугаар сарын 22-24-нд Финландад айлчиллаа. Тус улсын Ерөнхийлөгч Александер Стубб 23-ны өдөр Хельсинки хотод манай Ерөнхийлөгчийг албан ёсоор угтан авч, хоёр улсын тэргүүн ганцаарчилсан уулзалт, албан ёсны хэлэлцээ хийв. Хэлэлцээгээр эдийн засаг, худалдаа, хөрөнгө оруулалт, боловсрол, соёл, батлан хамгаалах, байгаль орчин, эрчим хүчний хамтын ажиллагааг хөндөж, "Тэрбум мод", "Цагаан алт", "Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал" үндэсний хөдөлгөөнд Финландтай хамтрах боломжийг ярилцжээ. Финланд Умард Европын орнуудаас хамгийн түрүүнд буюу 1963 оны 7 дугаар сарын 15-нд Монгол Улстай дипломат харилцаа тогтоосон.

Хоёр улсын 23-ны өдөр байгуулсан 10 баримт бичгийн тал нь боловсролын салбарынх. Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан, Финландын Боловсролын сайд Андерс Адлеркройц нар боловсрол, спортын салбарт хамтран ажиллах тухай Засгийн газар хоорондын хамтарсан тунхаглалд гарын үсэг зурав. Боловсролын яам, "Зүрх сэтгэлийн боловсрол" төрийн бус байгууллага Туркугийн их сургуультай байгуулсан санамж бичгийн дагуу KiVa хөтөлбөрийг (сургууль дахь үе тэнгийн дээрэлхэлтэй тэмцэх хөтөлбөр) Монголын ерөнхий боловсролын сургуулиудад нэвтрүүлж, туршина. Зүүн Финландын их сургуультай байгуулсан гэрээгээр тус сургуульд жил бүр 5 хүртэл монгол оюутан Боловсролын зээлийн сангаар дамжуулан бакалавр, магистрын хөтөлбөрт суралцана. Мөн Финландын Eduten компанийн хиймэл оюунд суурилсан сургалтын цахим платформыг Монголын ерөнхий боловсролын сургуулиудад нэвтрүүлэх боломжийн талаар санамж бичиг байгуулжээ.

Боловсролоос гадна "Чингис хаан" Үндэсний музей Финландын Үндэсний музейтэй хамтарсан үзэсгэлэн гаргахаар, Хөвсгөл аймаг Лапланд мужтай цаа бугын аж ахуй, өвлийн аялал жуулчлал, байгаль хамгааллын чиглэлээр хамтран ажиллахаар санамж бичиг байгуулав. Айлчлалын үеэр байгуулсан баримт бичгийн дунд "Хонка Лог Хоум" компани Финландын Honkarakenne-тэй эрчим хүчний хэмнэлттэй дүнзэн байшингийн, "Бичура Энержи" компани Polar Night Energy-тэй дулааны эрчим хүч хуримтлуулах технологийн чиглэлээр хамтрах санамж бичиг багтсан. Хельсинкид болсон Монгол-Финландын бизнес форумаар нийт 10 сая ам.долларын зургаан гэрээ, санамж бичиг байгуулжээ.

Беларусь: Худалдаагаа гурав дахин нэмэгдүүлэх зорилт

Беларусь Улсад хийсэн айлчлал 10 дугаар сарын 24-26-ны өдрүүдэд үргэлжилсэн. Ерөнхийлөгч А.Г.Лукашенко 26-ны өдөр Минск хотын Тусгаар тогтнолын ордонд Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг албан ёсоор угтан авлаа. А.Г.Лукашенко энэ удаагийн айлчлалыг өөрийнх нь 2024 оны 6 дугаар сард Монголд хийсэн айлчлалын хариу гэж нэрлэв. Хоёр улсын худалдааны эргэлт 2025 онд 18 сая ам.доллар байв. Үүнийг гурав дахин нэмэгдүүлэхээр талууд тохиролцлоо. А.Г.Лукашенко 2-3 чиглэлд төвлөрөн хамтран ажиллахыг санал болгоход Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх томоохон 2-3 төсөл хэрэгжүүлэх саналыг дэмжив.

Хэлэлцээний гол сэдэв хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэр байв. Беларусиас трактор, комбайн, хөдөө аж ахуйн машин механизм нийлүүлэх, Монголд трактор угсрах үйлдвэр байгуулах, сүүний ферм хөгжүүлэх асуудлыг ярилцжээ. Хөнгөн үйлдвэрт Монголын ноос, ноолуур, Беларусийн маалингыг хослуулан шинэ төрлийн утас, даавуу үйлдвэрлэх санал гарсан. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Брест-Улаанбаатар чиглэлийн "Монгол вектор" чингэлэг галт тэрэгний маршрутыг дурдаж, "Беларусь Улс нь манай улсын хувьд Европын зах зээл рүү гарах тээвэр, логистикийн чухал гарц болж байдаг" гэлээ. А.Г.Лукашенко 2026 оны 7 дугаар сард хүчин төгөлдөр болсон Монгол Улс, Евразийн эдийн засгийн холбоо хоорондын Худалдааны түр хэлэлцээрийг дурдаад "Энэхүү хэлэлцээр нь хоёр улсын бизнес эрхлэгчдэд тулгарч буй саад бэрхшээлийг эрс багасгасан" хэмээжээ.

Төрийн түвшинд 9 баримт бичиг байгуулав. Тэдгээрийн дотор хоёр улсын хамтын ажиллагааг 2027-2029 онд хөгжүүлэх замын зураглал, хөдөө аж ахуйн салбарын мөн хугацааны замын зураглал, итгэмжлэгдсэн аж ахуйн нэгжийн хөтөлбөрийг хоёр улсын гаалийн байгууллага харилцан хүлээн зөвшөөрөх хэлэлцээр, хөнгөн үйлдвэрийн салбарт Bellegprom концернтой байгуулсан санамж бичиг бий. Мөн Баянхонгор аймаг Гомель мужтай, Хэнтий аймаг Могилёв мужтай хамтран ажиллах хэлэлцээр байгуулжээ.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх хэлэлцээний дүнгийн мэдэгдэлдээ "Монголын нууц товчоо"-г беларусь хэлнээ орчуулж, олон нийтэд хүргэснийг онцоллоо. Беларусь Улс уг зохиолыг албан ёсоор орчуулсан 34 дэх орон болжээ.

10 дугаар сарын 26-нд Минск хотод болсон бизнес форумаар нийт 50 сая ам.долларын 17 гэрээ, санамж бичиг байгуулав. Эдгээр нь төмөр замын тээвэр, барилга, хөдөө аж ахуйн техник, хүнс, сүүн бүтээгдэхүүн нийлүүлэх чиглэлийнх. Жишээ дурдахад, "Талын хишиг транс" компани Могилёвын вагон үйлдвэртэй худалдааны гэрээ, "Агдилер" компани Amkodor, Gomselmash үйлдвэрүүдтэй дилерийн гэрээ байгуулсан байна.

О.ОНОН

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet