Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын 17 дахь бага хурал гэж юу вэ, ямар хүлээлт тавигдаад байгаа вэ
Өнөөдөр /2026.08.17/ НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын 17 дахь бага хурал эхэлж, олон мянган засгийн газрын төлөөлөгч, эрдэмтэд, идэвхтнүүд хэлэлцэнэ. Цөлжилтийн улмаас амьдрах орчин доройтон, ургац хураалт муудаж, хоол хүнсний үнэ өсөж, эдийн засгийн үйл ажиллагаанаас жил бүр олон арван тэрбум ам.доллар арчигдаж байна.
Гэвч СОР17 гэж юу болох, ирэх хоёр долоо хоногийн хугацаанд тэнд юу хэлэлцэж, юу зарлах талаар харцгаая.
COP17 гэж юу вэ?
COP17 гэдэг нь НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын (UNCCD) Оролцогч талуудын бага хурал юм. Тус конвенцод 197 оролцогч тал нэгдэн орсон байдаг. 1992 онд болсон Рио-де-Жанейрогийн дээд хэмжээний уулзалтаар Цөлжилттэй тэмцэх конвенцыг үүсгэн байгуулсан. Тухайн үед уур амьсгалын өөрчлөлт болон биологийн олон янз байдлын асуудлаарх хоёр том конвенц мөн байгуулагдсан юм. Эдгээр конвенцыг нийлүүлээд “Риогийн гурвал” гэж нэрлэдэг.
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай конвенцын COP жил бүр болдог бол Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын COP хоёр жилд нэг удаа зохион байгуулагддаг. Тиймээс COP17 нь тус конвенцын 17 дахь удаагийн хурал юм.
Цөлжилт гэж юу вэ?
Цөлжилт гэдэг нь газрын хөрс доройтож, бага багаар элсэн цөлтэй төстэй болох үйл явц юм. Цөлжилтийн улмаас тухайн газарт тариалан эрхлэх, мал бэлчээх улам хүндрэлтэй болж, зарим тохиолдолд огт боломжгүй болдог.
Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс гадна хүний үйл ажиллагааны улмаас цөлжилтийн үйл явц улам эрчимжиж байна. Цөлжилт нь ядуурал, өлсгөлөн, эрүүл мэндийн асуудал, биологийн төрөл зүйл устах гэх мэт олон асуудал дагуулдаг юм.
НҮБ-ын тооцоогоор 1980-аад оноос хойш цөлжилтөд өртсөн бүс нутагт 500 сая орчим хүн амьдарч байна. Мөн дэлхийн нийт хуурай газрын 40 орчим хувь нь доройтолд оржээ.
COP17-гоор ямар асуудлыг хэлэлцэн тохиролцох вэ?
Энэ удаагийн конвенцын гол асуудлын нэг нь ган гачигтай тэмцэх шинэ санаачилгыг ямар хэлбэрээр хэрэгжүүлэх вэ гэдэг юм. Саудын Арабын Эр-Риядад болсон өмнөх COP-ын үеэр Африкийн орнууд энэхүү санаачилгыг протокол болгохыг дэмжиж байжээ. Протокол гэдэг нь конвенцын хүрээнд байгуулдаг, улс орнуудыг хууль эрх зүйн хувьд заавал дагаж мөрдөх гэрээ юм.
Гэвч АНУ, Европ, Аргентин гэх мэт оролцогч талууд протокотол боловсруулахад хугацаа шаардагдаж, зардал их гарч, бодит байдал дээр хэрэгжүүлэх арга хэмжээнд зарцуулах хөрөнгийг бууруулна гэж үзсэн. Тэд протоколоос илүү хууль эрх зүйн хувьд сул, уян хатан хүрээний баримт бичиг боловсруулахыг дэмжиж байна.
Эр-Риядын хэлэлцээний сүүлийн өдөр хүртэл энэ асуудлаарх яриа хэлэлцээ явагдсан юм. Саудын тал албан бус зөвлөлдөх уулзалтууд зохион байгуулсан ч оролцогч талууд шийдэлд хүрч чадалгүй хэлэлцээг COP17-гоор хэлэлцэх болжээ.
Энэ удаагийн конвенцоор улс орнууд бэлчээрийн газар болон малчдыг газрын доройтлоос хамгаалах шинэ бодлого хэлэлцэнэ. Дэлхийн хуурай газрын тал орчим хувийг бэлчээрийн газар эзэлдэг билээ. Монгол Улс НҮБ-д 2026 оныг “Бэлчээрийн газар болон малчдын олон улсын жил” болгон зарлах санаачилгыг дэвшүүлж, амжилттай батлуулсан юм.
Тиймээс Монгол Улс COP17-гийн зохион байгуулагчийн хувьд бэлчээрийн газрын талаар улс орнуудыг ямар нэгэн шийдэлд хүргэхийг зорьж буй. Оролцогч талууд 2030 оноос хойш Цөлжилтийн эсрэг конвенц стратегийн ямар хүрээ баримтлахыг хэлэлцэнэ. Тус стратегийн хүргээгээ 2028 онд болох COP18-аар хэрэгжүүлж эхлэхээр төлөвлөж байна.
Өмнөх COP дээр Саудын Арабын санаачилгаар “Riyadh Global Drought Resilience Partnership” хэмээх санаачилгыг байгуулсан. Тус санаачилга дэлхийн хамгийн буурай 80 оронд ган гачгийн эрсдэлийг даван туулахад туслах зорилготой.
Улс орнууд тус санаачилгад нийтдээ 12 тэрбум ам.долларын санхүүжилт олгох амлалт өгсөн. Энэ санхүүжилтийн ихэнх хэсгийг Персийн булангийн орнуудын хөгжлийн санхүүжилтийн байгууллагууд амласан юм. Саудын Араб энэ удаагийн COP-оор амласан санхүүжилтүүд бодитоор олгогдсон эсэх, цаашид уг санхүүжилт шаардлагатай хүмүүст хэрхэн хүрэх талаар тайлагнах төлөвтэй байна.
Мөн засгийн газрууд Монгол Улсын санаачилсан “Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга”-д (Rangelands Flagship Initiative) санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэхээ зарлах төлөвтэй байгаа юм. Энэхүү санаачилга нь газрын доройтолтой тэмцэх төсөл, хөтөлбөрүүдэд хөрөнгө оруулалт татах зорилготой юм.
Хэлэлцээ ямар зарчмаар өрнөх вэ?
НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын хүрээнд үндсэн зургаан хэлэлцээний бүлэг байдаг. Үүнд Африк, Ази, Латин Америк ба Карибын орнууд, Хойд Газар дундын тэнгисийн орнууд, Төв болон Зүүн Европын орнууд, хөгжингүй ивээн тэтгэгч орнууд багтдаг. Мөн улс орнууд харьяалагддаг бүлгийн нэрийн өмнөөс бус, өөрсдийн байр суурийг бие даан илэрхийлэх боломжтой.
Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын COP-уудын үеэр дэлхийн Хойд ба Өмнөдийн орнуудын хооронд санал зөрөлдөөн гардагч ч уур амьсгалын COP шиг хурц байдаггүй. Дэлхийн Өмнөдийн орнуудын гол төлөөллийн бүлэг болох 77-гийн бүлэг ба БНХАУ ихэвчлэн санхүүжилтийн асуудлаар байр суурь илэрхийлдэг. Санхүүжилтийн асуудал дээр хөгжиж буй орнуудын байр суурь харьцангуй нэгдмэл байдаг юм.
Иргэний нийгмийн байгууллагууд мөн хуралд оролцдог ч уур амьсгалын COP дээрх шиг дуу хоолойгоо идэвхтэй өргөж, эсэргүүцэл илэрхийлээд байдаггүй аж.
АНУ ямар байр суурьтай оролцох вэ?
АНУ НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай конвенцоос гарсан ч Цөлжилтийн эсрэг конвенцын гишүүн хэвээр байгаа. Тиймээс тус улсын Хөдөө аж ахуйн яам болон Төрийн департаментын албан тушаалтнуудаас бүрдсэн төлөөлөгчид COP17-д оролцоно. Африкийн орнууд ган гачигтай тэмцэх протокол байгуулах тухай санаачилгаа дахин хүчтэй тавивал АНУ эсэргүүцэх төлөвтэй байна.
Эх сурвалж: Climate Change News
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Eguur.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.