Игорь Сечин Г.Дамдиннямыг "Украины дэмжигч" хэмээн үзэж харилцаа хүйтэрснээр Монголыг анив уу

Монголчууд шатахуунд дугаарлаж байгаагийн хамгийн том шалтгаан нь "нөөцлөх сав" гэж Г.Дамдинням сайд хэлсэн. Монголчууд байтугай УИХ итгэж өмнө байгаагүй өндөр дүнгээр ААН-үүдэд шатахуун нөөцлөх савны зээлийг дэмжив.

Гэхдээ шатахуун авах гэж монгол даяар цуваа үүсдэг болсон нөхцөл байдал Г.Дамдиннямыг сайдаар ажиллаж байх үед гэнэт бий болчихсон нь хачин. Урьд үнэ нэмэгдэх бүрт Оросоос шалтгаалаад гэдэг тайлбар, зүүсгэлтэй явж л ирсэн. Арай ч ШТС-ын гадна хонон өнжин шатахуунаа авч байгаагүй.

Яагаад сүүлийн жил орчмын хугацаанд ОХУ-аас манайд 30 хоногийн нөөцөөс илүү газрын тосны бүтээгдэхүүн өгөхөө болив. Хэдий бидэнд нөөцлөх сав байхгүй ч нэмэлт таталтаар худалдан авалт хийсээр л ирсэн. Атал сүүлийн жилд яг сарын нөөцдөө тулаад л дуусчихдаг, түүнээс нь үүдэж нэмэлт таталтгүй болсон ШТС-ууд үлдэгдэл нөөцөө өдөрт бага багаар борлуулж, иргэд ч яаран сандран дугаарлах болоод буй.

Монгол Улс ОХУ-ын Роснефтийн эзэмшлийн газрын тос боловсруулах хамгийн том үйлдвэрүүдийн нэг болох Ангарскийн үйлдвэрээс бензин, дизель түлш, онгоцны түлшээ нийлүүлдэг. Монголын төр алга урвуулах дайнд огцорч, өөрчлөгдөж байдаг учир Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд өөрчлөгдөх бүрийд Ангарскийн үйлдвэр засварт орчихдог сонин жишиг бий. Энэ нь угтаа Оросын талаас, тухайлбал ОХУ-ын төрийн өмчит Роснефть компанийн захирал Игорь Сечинтэй шинэ сайд ямар түвшинд, хэрхэн харилцаа үүсгэж буйгаас олон зүйл шалтгаалсаар ирсэн гэлцдэг. Нэгэнт монголын хамгийн чухал салбарын сайдаар суусан хэнбугай ч Сечиний ая талыг олж, Оросын төрд насаараа өндөр алба хашиж, Кремльд хүртэл нөлөөтэй гэгддэг түүнтэй эвтэйхнээр хэлэлцээ хийх нь үргэлж төвөгтэй сорилт болж иржээ. Өмнөх сайдууд Сечинтэй уулзаж, тогтмол харилцаатай байсны хариуд арай ч шатахуундаа дугаарлахад хүрчихдэггүй байсан аж. Г.Дамдинням харин өнөөдрийг хүртэл түүнтэй огт нүүр тулж уулзаагүй.

Орос-Украины дайн эхэлснээс хойш тус улсын томоохон газрын тосны үйлдвэрүүд дроны халдлагад өртсөн нь дотоодод нь шатахууны хомсдол, үнийн хөөрөгдөлд хүргэсэн юм. Ангарскийн үйлдвэр харин өнөөг хэр хэвийн үйл ажиллагаагаа явуулж буй төдийгүй Оросын бусад үйлдвэрүүдийн хүчин чадал буурснаар Ангарскийн үйлдвэрийн ач холбогдол улам өссөн. Гэвч Монголчуудад яагаад урьд урьдын жилүүдийнхээс илүү гэдийх болов.

Үүний цаана, 2022 онд Орос-Украины дайн эхэлсний дараа Г.Дамдинням сайд тухайн үед УИХ-ын хаврын чуулганы нээлтээр "No War, Yes Peace" гэх лоозон ширээн дээрээ тавьж, дайныг эсэргүүцэж буйгаа илэрхийлж байсан юм. Ардчилсан улсын иргэний энэ байр суурийг хөрш Оросын улс төрийн өндөр албан тушаалтан Игорь Сечин харин өдөөн хатгалга мэтээр хүлээж авсан нь илт. Украиныг дэмжигчтэй ямар ч хэлцэл хийхгүй гэсэн хандлага нь Г.Дамдиннямыг ОХУ-д очиход түүнийг Сечин хүлээн авч уулзаагүй, Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд болсноос нь хойш огт шууд харилцаа холбоо үүсгээгүйгээс нь харж болдог.

ОХУ дайн бус "цэргийн ажиллагаа" хэмээн өнөөг хэр нэрлэдэг бөгөөд өдгөө улсынхаа төрд алба хашиж буй хэн бүгд үүнтэй нь санал нийлцгээдэг. Сечиний хандлага өнөөдөр Монголд шатахууны 30 хоногийн нөөцөөс илүүг нийлүүлэхгүй байх, түүнчлэн газрын тосны бүтээгдэхүүний захиалгаа заавал урьдчилж өгч, төлбөрөө түрүүлж хийх гэсэн хатуу тулгалтад хүргэжээ. Дотоодын ААН-үүдийн хувьд урьдчилж төлбөрөө төлнө гэдэг хүндрэлтэй. Гэсэн ч энэ тал дээр Роснефть гэдийсээр өнөөдөртэй золгосон. Ойрх Дорнодод үүссэн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор гэсэн шалтаг дор хил үнийг нэмэгдүүлж, жилийн хугацаанд Монголд шатахууны үнэ урьд байгаагүй өндөр дүнгээр өслөө.

Хэдий Г.Дамдинням сайдын үзэл бодол дипломат байр суурь биш хэдий ч Оросын тал үүнийг ялихгүй зүйл гэж үзсэнгүй.

Хоёрдугаар сард Н.Учрал УИХ-ын даргын хувиар ОХУ-д айлчлах үед, Г.Дамдинням сайд баг бүрэлдэхүүнд нь багтсан. Энэ үеэрээ Эрхүү мужид шатахууны агуулах түрээслэх хүсэлтээ оросын талд тавьсан ч өнөөг хэр түүний энэ саналд хариу сэлт ч өгөөгүй. Г.Дамдинням эдгээр үл ойшоолтыг гадарласаныхаа дараа Хятадаас шатахуун авах асуудлыг яаралтай хөөцөлдөж эхэлсэн ч урт хугацааны, их хэмжээний нийлүүлэлтийн хэлцэлд хараахан хүрч чадахгүй л яваа. БНСУ-аас мөн 50 мянган тонн газрын тосны бүтээгдэхүүн нийлүүлэхээ илэрхийлсэн ч энэ нь ердөө улсын сарын нийт хэрэглээний 20-30 хувьд л дөхөж буй.

Цаашид энэ хэрээр үргэлжилбэл шатахууны хомсдол хэр удаан үргэлжлэх нь эргэлзээтэй тул Н.Учрал танхимаа бодож, Ерөнхий сайдын хувиар Роснефть компанийн захирал Игорь Сечин, ОХУ-ын Ерөнхий сайд Михаил Мишустин нарт захидал хүргүүлж, утас цохив. Нааштай хариу хэлсэн сэн бол Оросын төрийн мэдээллийн ТАСС агентлагаас нь авхуулаад "тэд тохиролцлоо, хэлэлцлээ" гэж ам уралдан нийтэлдэг нь энэ удаад ганц өгүүлбэр ч харагдсангүй.

Магад тэд дараагийн Засгийн газар, дараагийн сайдтай хэлэлцэхээ хүлээхээр шийдэж, Монголыг анив бололтой.

Т.ГЭРЭЛТ-ИРЭЭДҮЙ

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet