10 жил засагласан МАН татварын орлогыг өсгөхийн тулд доод цалинг 240 мянгаас 1 сая төгрөгт хүргэлээ
Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ нэмэгдэнэ гэдэг нийгэмд хэрэгтэй гэж МАН сурталдана. Угаас сүүлийн жилүүдэд төсөв 33 их наяд төгрөг давах хүртлээ томорч, зардал нь мөн тэлээд зогсохгүй энэ жил төсвийн алдагдал анх удаа 2.1 их наяд төгрөг буюу түүхэн дээд хэмжээндээ хүрэв.
Сүүлийн жилүүдэд "хамгийн дээд" гэсэн бүх хэмжээнд МАН тулгасан. Гадаад өрийн тааз хэтэрч байсан нь ч саяхан.
Гэтэл өчигдөр Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Үндэсний хорооноос хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 26.3 хувиар буюу 792 мянган төгрөгөөс 1 сая төгрөг болгох шийдвэр гаргав. Уг шийдвэр ирэх оны 1-р сарын 1-нээс хэрэгжинэ. Өнгөн дээрээ бол эдийн засгийн өсөлт сайжирна, хүн амын амьжиргааны доод түвшин дээшилнэ гэх мэт лоозонтой.
Гэвч инфляц ингэж өссөний ард хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ нэмэгдэх нь сайны дохио биш.
Инфляц хагас жилийн дотор 2,5 дахин өндөр өсөлт үзүүлж, улмаар үүнийг дагаад цалингийн чанар ч мөн буурсан. Гэтэл хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 26 хувиар өссөн ч гэлээ яг үнэндээ зах зээлийн бодит худалдан авах чадварын өсөлт нь 11 орчим хувь л юм.
Бодит байдал дээр энэ нь ажил олгогчдын зардлыг нэмэгдүүлнэ. Тухайлбал, аль нэг ААН-д гэрээт байдлаар хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр цалинждаг (ихэвчлэн оюутан, ахмад настан ажилладаг) 5 ажилтан байлаа гэхэд 3.9 саяын цалингийн зардал нь 5 сая болж өснө. Мэдээж энэ хэрээр улсад төлөх татвар нь ч нэмэгдэнэ. Доод цалинг хөдлөхийг дагаад цалингийн шатлалууд ч мөн нэмэгддэг.
Ажил олгогч ажилтанд олгох цалингаа нэмэхийн хэрээр буцаагаад энэ зөрүүгээ бүтээгдэхүүний үнийг нэмэдүүлэх, ажилтны тоог цөөлөх, бусад зардлуудыг бууруулах зэрэг арга хэмжээнүүдийг авахаас аргагүйд хүрнэ. Харин зах зээлд шууд мэдрэгддэг нь арга нь үнэ нэмэх. Ялангуяа үйлчилгээний салбар болон жижиглэн худалдааны салбарт энэхүү үнийн өсөлт нөлөөлнө. Ингээд уг өсөлтөөс шалтгаалан хүнс, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ дагаад өсөх бөгөөд эргээд зах зээлд энэ нь инфляцыг өдөөх нэг нөхцөл болдог.
Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 792 мянга болно гэдэг ажил хөдөлмөр эрхэлдэг хэн бүхний цалин багадаа 208 мянган төгрөгөөр өсөх ёстой гэсэн зах зээлийн хүлээлт үүсгэнэ. Учир нь инфляцын өсөлтөөс болоод иргэдийн худалдан авах чадвар оны эхэн үеэс даруй буурчихсан учраас тэр.
МАН яагаад сүүлийн арван жилд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 5 дахин өсгөв. Тухайлбал, өмнө нь доод цалингийн өсөлт ингэж хэд хэдэн удаа огцом нэмэгдэж байв. 2017 онд 240 мянган төгрөг байсан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ өдгөө 1 сая төгрөгт хүрч байгаа нь инфляцтай уялдуулдан индексжүүлж байгаа гэхэд үнэмшилгүй.
Харин хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ нэмэгдэхийг дагаж, хөдөлмөрийн зах зээлд гарч байгаа өөрчлөлтүүдээс эрх баригч намын Засгийн газар татварын орлогыг нэмэгдүүлэх боломж эрэлхийлнэ. Өөрөөр хэлбэл, инфляцын өсөлтөөс үүдэн худалдан авах чадвар болон цалингийн өгөөж буурсныг дагаад бага цалинтай иргэдийн орлогыг хамгаалах бодлого нэрийдлээр хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг нэмэгдүүлэх нь бусад цалингийн орлогыг нэмэгдүүлэх зах зээлийн шаардлагыг хүчээр бий болгодог.
Ингэснээр, нийтээр цалингийн орлого тодорхой хувь, шатлалаар нэмэгдэх үед төсөв дэх НДШ, ХХОАТ-ын орлого дагаад нэмэгдээд зогсохгүй НӨАТ-ын орлого ч нэмэгддэг. Үндсэндээ төсвийн орлогыг нэмэгдүүлэх заль. Түүнчлэн хуульд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр заагдсан торгуулийн орлого ч мөн дагаж өсдөг. Татвар шууд нэмэгдээгүй мэт харагдавч үнэндээ хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр дамжин ирэх татварын орлогууд өснө гэсэн үг юм.
Харин нөгөө талд бизнесийн зардал өсөх, жижиг дунд бизнес эрхлэгчдэд ирэх дарамтууд улам нэмэгдэнэ.
Т.БАТСҮРЭН
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Eguur.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.
Жижиг бизнесүүдэд энэ шийдвэр хамгийн түрүүнд дарамт болно. Цалин нэмэгдэнэ, НДШ нэмэгдэнэ, зардал нэмэгдэнэ, эцэст нь үнэ өснө
Доод цалин өсөх нь хэрэгтэй ч инфляц, татвар, бизнесийн зардлаа хамтад нь тооцохгүй бол цаасан дээрх өсөлт л болно
240 мянгаас 1 сая болсон гэж сайхан харагдуулж болох ч энэ хугацаанд бараа бүтээгдэхүүний үнэ, амьдралын өртөг хэд өссөнийг бас хэлэх хэрэгтэй
Tsalin nemegdeed l baival sain yum shig haragdana, gehdee une ni bas daгаad usvul irgediin gar deer uldeh bodit orlogo nemegdehgui shuu
Төр татварын орлогоо нэмэгдүүлэхдээ иргэдийн цалингаар дамжуулж аргацаах биш эдийн засгаа бодитоор тэлэх хэрэгтэй
Доод цалин нэмэгдэх нь зөв л дөө, гэхдээ үүнийг дагаад бусад цалингийн шатлал, татвар, торгууль хүртэл нэмэгддэгийг хүмүүс анзаарах хэрэгтэй
Ene shiidver ajilchin hund neg talaasaa heregtei ch ajil olgogchdoo yamar ih zardal uurch baigaag bas bodoltsmoor yum
Цалин нэмэгдсэн ч хүнсний үнэ түүнээс хурдан өсөөд байвал иргэдийн амьдрал дээр ямар өөрчлөлт гарах юм бэ
МАН 10 жил засагласан хугацаандаа доод цалинг 5 дахин өсгөсөн гэдэг тооноос илүүтэйгээр энэ хугацаанд иргэдийн бодит худалдан авах чадвар ямар болсон бэ гэдгийг ярих хэрэгтэй
Turiin bodlogo ni tsalin nemj baigaad daraa ni tatvar, une, busad zardlaar ni butsaagaad avdag bol irgeded yamar ashigtai gej
Хөдөлмөрийн үнэлэмжийг нэмэгдүүлэх нь зөв. Харин бизнесээ хаахад хүргэх хэмжээнд зардлыг нь өсгөчихөөд байвал ажилгүйдэл нэмэгдэх эрсдэлтэй
Нэг сая төгрөг гэдэг тоо сонсоход их юм шиг боловч өнөөдрийн үнийн өсөлттэй харьцуулаад бодох хэрэгтэй
Tsalin nemegduuleh bodlogo ni zuv baij bolno, gehdee tatvariin orlogo nemegduuleh arga bolgoj ashiglah ni buruu sanagdaj bn
Mungu ni nemegdeed baigaa ch hudaldan avalt ni nemegdehgui bol too l usnu, amidral deer bol yalgaa baga
Ene bol zugeer neg tsalin nemelt bish, zah zeeliin buh salbart nuluuluh shiidver uchraas ur dagavriig ni sain tootsoh heregtei
Tatvar nemsengui gej haragdavch tsalin, une, hereglee dagaj tatvariin orlogo usuh mechanism bolood baival teriigee il tod tailbarlah heregtei
240k aas 1 say bolson ni too harahad mash ih usult. Gehdee ter hoorond une bas yaj ussuniig harahgui bol ene toogoor irgediig huurah hereggui