М.Ургамал: Хилийн өргөст тор дагуу Нарансэвстэйн замыг тавибал аюулгүй гэж худлаа

"Мазаалай баавгайн судалгаа ба хамгаалал" сэдэвт олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр ШУА-ын Ботаникийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн М.Ургамалтай ярилцлаа.и

-Норвегийн эрдэмтний илтгэлийг сонсоход мазаалайг зохиомлоор тэжээж, үржүүлэхээс хэзээд татгалзаарай гэдгийг хоёр ч удаа онцоллоо л доо. Бид одоогоор нэмэлт тэжээл тавьж өгч байгаа. Түүний идэш тэжээл болсон ургамал байгальдаа хэр олдоцтой юм бэ?

-Мазаалай бол холимог идэштэн. Гэхдээ идэш тэжээлд нь ургамал илүү чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Алтайн өвөр говьд мазаалайн иддэг олон зүйл ургамал байхгүй. 10-аадхан зүйл бийгээс гурван төрөлд хамаарах 5-6 зүйл дээр л тогтоно. Зээргэнэ, харганын төрлийн ургамал болон бажууныг мазаалай иддэг. Говийн энэ эмзэг экисистемд нөөц хязгаарлагдмал, өргөн тархаагүй. Хангалттай гэж үзэж болохгүй. Бэлэн тэжээл тавьж өгөөд тэжээх асуудал цаашид хүндэрнэ л дээ. Хуурай гандуу жил бол ургамлын гарц бүр бага болдог.

-Байгаль дахь гарцыг нэмэгдүүлэх боломж бий юү?  

-Тухайн газарт нь тарьж ургуулах боломж бий л дээ. Говийн тэр хүнд экосистемд зориудаар хөрөнгө гаргаж тарина гэсэн үг. Харин тодорхой хугацаа, төсөв мөнгө шаардлагатай болно.

-Өдгөө алтайн өвөр говьд Нарансэвстэйн боомт нээнэ, зам тавина гэж байна. Тэр хэсэгт шувуу ч нисдэггүй, юу ч ургадаггүй гэж дэмжигсэд нь яриад байгаа. Та бол ургамал судлаач шүү дээ?

-Нарансэвстэйн боомтыг нээх асуудал яригдаад байгаа. Энэ бол үнэхээр байж боломгүй юм. Ганцхан жишээ хэлэхэд, тухайн говийн экосистем харьцангуй цөөн зүйлтэй, амьтан ургамал ховор гэж харагдаж байгаа боловч үгүй юм. Дасан зохицсон ургамал, амьтад нь үүргээ биелүүлж байгаа. Бүгдээрээ нэн ховор болон ховор онцлогтой ургамлууд юм. Мөн дэлхийн өөр хаана ч байхгүй уугуул гэж ойлгох хэрэгтэй. Тэгэхээр ийм газар боомт нээнэ гэж огт байж болохгүй. Хоёр талд нь ойрхон боомт байж л байна. Тухайн экосистемийг үгүй хийх асуудал гэсэн үг. Судлаачийн хувьд хэлэхэд, ямар ч тохиолдолд Нарансэвстэйн боомтыг нээж болохгүй. Говийн нэн эмзэг экосистемийг шууд устгана гэсэн үг.

-1992 онд нээсэн. Гэхдээ автозам тавиагүй байсны улмаас алдаа гарсан, энэ удаа тэгэхгүй, эхлээд хилийн өргөст тор дагуу замаа эхэлж тавих учраас экосистемд, амьдад огт нөлөөлөхгүй гэж тайлбарлаад байгаа?

-Дархан газрыг буюу Алтайн өвөр говийг хөндлөн дайрахгүйгээр зам тавина гэж ярьж байна лээ. Нэгдүгээрт энэ хувилбар эдийн засгийг үр өгөөж байхгүй. Улам тойруулна шүү дээ. Нөгөө талаар амьтны нүүдлийн жимийг тасална. Хил дагуу гэлтгүй Алтайн өвөр говийн бүх хэсэг амьтан, ургамалд бүрэн ашиглагдаж байгаа. Хил дагуух бидний автомат камерт өртсөн амьтдын тоо төрөл олон. Тэгэхээр, захаар нь зам тавихад зүгээр гэдэг худлаа, энэ бол боломжгүй.

М.ТЭНГИС

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet