АУЗ Т.Галсан: “Гал, гал” гэснээс галын аюул боллоо гэж хэлсэн хүмүүс хоосон цэцэрхэгчид биш

Дүнжингаравын уулзвар дээрх авто ослоос үүдэлтэй галын аюул ихээхэн хэмжээний хор хохирол учруулсан. Гурван алба хаагч амиа алдаж, 15 иргэн түлэгдэж, 60 айлын орон сууц, 28 машин түймэрт өртсөн. Уг ослын дараа нийгмийн сүлжээнд “Монголчууд сүүлийн үед гал, гал гэж их хэлдэг болсон нь галын аюулд хүргэлээ” гэж цөөнгүй хүмүүс бичиж, тухайн үгийг өдөр тутмын яриандаа хэрэглэхгүй байя хэмээн уриалж байна.

Залуусын өдөр тутмын яриа, аливааг дүгнэх сэтгэгдлээ "гал, гал" хэмээн илэрхийлэх болсон. Энэ нь Европ залуус дуу хөгжим, киног таашаах сэтгэл хөдлөлийн илэрхийлэмжээс үүдэлтэй. Сошиал платформуудад ч галыг илэрхийлсэн эможи бий.

Бид энэ удаад уг үгийн бэлэгдлийн талаар Ардын уран зохиолч, Хөдөлмөрийн баатар Тангадын Галсан гуайгаас сэтгэгдлийг нь сонссон юм.

Тэрбээр “Ертөнц үгээс бүтсэн. Анх энэ ертөнц дээр үг л байсан. Үг амилаад юмс болж, юмс хоорондоо үйлчлээд хөдөлгөөн тэгээд хөгжил бий болсон.

Үгэнд халуун, дулаан, хүйтэн, ариун, бузар гэх мэт 77 эрчис буюу энерги бий. Нэг үгийг олон давтах аюултай. Жишээ нь, “бузар гоё”гэж дандаа хэлдэг хүнд үргэлж муу зүйл ойрхон тохионо. “Өвчтэй” гэдэг үгийг олон хэрэглэдэг хүн өөрөө ч, үр ач нь ч өвдөөд л байдаг. Энэ мэтээр амнаас гарч байгаа үг хүний хувь заяанд буян заяа эсвэл ёр мууг дууддаг.

Гал гэдэг сайхан үг. Гэрэл гэгээтэй бас дулаахан. Харин ихсэхээрээ түүдэг, түүдэг ихсэхээрээ түймэр, түймэр ихсэхээрээ хорвоо ертөнцийг түйвээх хэмжээний муу ёртой. Үгийг зохист хэмжээнд тоотойхон хэрэглэх нь гааруулах, сааруулах хоёр талтай.

Энэ үгийг нийтээр буруу хэрэглэж байгаа нь харь хэлний нөлөө юм.

Монголчууд гал гэдэг үгийг тэгж ихээр хэлж хэрэглэдэггүй. Дүлий хүн сонсвол гийгүүлэгч нь гээгдээд доод эрхтний нэр эсвэл алж устгах гэсэн утгаар сонстож мэднэ. Зуд зулагтай гэж үг бий. Зуданд хунгарласан цас хөрсний чийг болдог. Тэгэхээр тэнгэрийн зуд биш залхуугийн зуд аюултай. Зуд болчихлоо яанаа, энэ их цас хэцүү байна, аймаар юм гэдэг хүмүүс муу нөлөөтэй байдаг.

Энэ удаад “гал, гал” гэсээр байгаад галын аюул боллоо гэж хэлсэн хүмүүс хоосон цэцэрхэгчид биш. Байргүй болсон хүмүүс, хөөрхий тэр амиа алдагчдад гай болж байгаа төдийгүй даллан дуудсан мэт байхыг ерөөсөө үгүйсгэхгүй.

Үгийг нэг удаа хэрэглэхэд цагаан эрчис, олон удаа хэрэглэхэд тэлэн тэлсээр байгаад авралын юмуу аюулын даллага болдог. Бурууг дэлгэрүүлэх тусам нүгэл хилэнц, зөвийг дэлгэрүүлэх тусам буян хишиг хурж байдаг юм шүү.   

Б.ХАШ-ИЛД

Өөрийн сэтгэгдлээ илэрхийл

Share Tweet